Paragraaf 7: Grondbeleid

Een actuele prognose van de resultaten op de totale portefeuille grondcomplexen

De BBV specificeert het bezit van grond. Dit is van belang voor de waarderingsgrondslag en resultaatbepaling.
Binnen de verplichte categorieën maakt het grondbedrijf ten behoeve van sturing aanvullend onderscheid in:

1. Voorraad - Bouwgrond in exploitatie (BIE-gronden);
2. Voorraad - Slotgecalculeerde projecten (inactieve BIE-gronden);
3. Voorraad - Bouwrijpe Kavels;
4. MVA - Nog te ontwikkelen gronden;
5. MVA - Niet in exploitatie te nemen eigendommen;
6. MVA - In erfpacht of anderszins uitgegeven eigendommen;
7. MVA - Verhuurde kavels;
8. IMVA - Voorbereidingskredieten.

Resultaten Bouwgrond in Exploitatie (BIE-gronden)
De categorie Bouwgrond in exploitatie betreft gronden die door een raadsbesluit zijn vastgesteld, inclusief grondexploitatiebegroting. Vanaf dat moment kunnen kosten worden geactiveerd en bijgeschreven op de voorraadpositie. De waarderingsgrondslag vindt plaats op vervaardigingsprijs. Elk jaar worden (verplichting BBV) alle grondexploitaties herijkt naar de nieuwste inzichten en verwachtingen.

In onderstaande tabel wordt het verloop van de boekwaarde weergegeven van de Bouwgrond in exploitatie.

Boekwaarde
Het saldo van boekwaarde op 31 december 2024 bedroeg 131,28 miljoen euro. Per 31 december 2025 bedraagt de boekwaarde 134,14 miljoen euro. De boekwaarde is per saldo gestegen met 2,86 miljoen euro. De netto boekwaarde is de boekwaarde minus de getroffen voorziening van 111,94 miljoen euro. Per 31 december 2025 bedraagt de netto boekwaarde 22,20 miljoen euro.

Verloop boekwaarden grondexploitaties

De voornaamste mutaties zijn:

• Kosten en opbrengsten: er is per saldo voor 8,49 miljoen euro aan kosten en opbrengsten gemaakt. deze boekwaarde bevat o.a. de boekwaardes van de in 2025 vastgestelde grondexploitaties zijn toegevoegd aan de woningbouwlocaties;
• opbrengsten: er is per saldo 26.34 miljoen euro aan opbrengsten gegenereerd voornamelijk door grondverkopen in de bedrijventerreinen;
• Maatschappelijke- / bedrijvenlocaties: De Arriva-locatie (VRG) en HS-kavel Meerstad-Noord zijn vastgesteld in 2025;
• de resultaatnemingen bestaan uit tussentijdse winstnemingen van -5,64 miljoen euro vanuit de verschillende complexen en het resultaat van de slotcalculatie Eemspoort. Deze is in 2025 voorgelegd aan de raad. Het terugstorten van de tussentijdse winstneming is gedaan volgens de BBV regelgeving. Bij een looptijd van meer dan 10 jaar mag er geen winst worden genomen. De winst van Zernike en Wespoort fase 1 is teruggestort in de grondexploitaties.

Gebiedsontwikkeling Meerstad
Hoewel het project Meerstad een eigen juridische identiteit heeft in een BV/CV constructie, loopt de gemeente Groningen risico over de verstrekte leningen. De omvang van de leningen is vergelijkbaar met de boekwaarde van het project. Een eventueel toekomstig verlies heeft direct effect op de waardering en het rekeningresultaat van de gemeente Groningen. De gemeente Groningen vindt het belangrijk dat de gemeentelijke leningen aan Meerstad op de gemeentelijke balans per 31 december 2025 juist gewaardeerd zijn en acht een voorziening voor oninbaarheid niet nodig. De stand van uitgegeven leningen bedraagt per 31 december 2025 296,2 miljoen euro. Een belangrijke overweging is dat de vastgestelde grondexploitatie per 1-1-2025 een risicoprofiel laat zien dat circa 37 miljoen euro bedraagt en dat wordt afgedekt door de verwachte winst op eindwaarde van circa 42 miljoen euro in combinatie met een post onvoorzien binnen de grondexploitatie van circa 24 miljoen euro.

Voorzieningen
De raad heeft de afgelopen decennia conform wet- en regelgeving middelen in de vorm van verliesvoorzieningen beschikbaar gesteld voor verwachte tekorten in gebiedsontwikkelingen. Bij actualisaties en herzieningen van de grondexploitaties worden de reeds getroffen voorzieningen getoetst aan de herijkte resultaten van de grondexploitaties. Verliesvoorzieningen worden getroffen op het resultaat op contante waarde. Het saldo aan voorzieningen per 1 januari 2025 bedroeg 108.221 miljoen euro. Over dit bedrag aan voorzieningen is rente bijgeboekt met een percentage van 2%, de volgens het BBV voorgeschreven discontovoet. Door de slotcalculatie grondexploitatie Eemspoort is de boekwaarde verrekend met de bijbehorende verliesvoorziening, deze is hiermee afgewikkeld. De stand van de beschikbare verliesvoorzieningen na indexatie per 31 december 2025 bedraagt 110.385 miljoen euro.

Bij de begroting 2026 zijn de grondexploitaties inhoudelijk herzien en ligt de focus op het vooruitkijken. Indien nodig zijn de uitgangspunten van de grondexploitaties bijgesteld ten behoeve van het meerjarenperspectief. Bij de gemeenterekening 2025 zijn de grondexploitaties geactualiseerd (technisch herzien) om een juiste waardering per ultimo boekjaar te verkrijgen. De resultaten op netto contante waarde van de grondexploitaties zijn door de herzieningen en actualisaties gewijzigd. De benodigde verliesvoorzieningen zijn daardoor met 1,55 miljoen euro toegenomen. De oorzaken hiervan staan beschreven in de samenvatting effecten actualisatie grondexploitaties gemeenterekening 2025.

Per saldo bedragen de benodigde verliesvoorzieningen van alle lopende grondexploitaties per 31 december 2025 hierdoor 111,94 miljoen euro. De verhoging van de verliesvoorziening wordt vooral gedekt met een onttrekking aan de reserve Grondzaken.

Winsten
Met ingang van 2017 geldt, op basis van de BBV regelgeving, de percentage of completion methode (POC-methode) voor de (tussentijdse) winstnemingen. Met de POC-methode worden de winsten genomen naar rato van gerealiseerde opbrengsten en kosten. In bepaalde gevallen kan het zijn dat in het verleden te veel winst uit een exploitatie is afgeroomd. Het bedrag dat te veel aan tussentijdse winst is genomen zal dan (gedeeltelijk) teruggestort moeten worden (met een negatief gevolg op het resultaat). Ook mag er volgens de vernieuwde BBV regelgeving bij een looptijd van meer dan 10 jaar geen winst worden genomen. Daarom is de reeds genomen winst in de complexen Zernike en Westpoort fase 1 teruggestort.

Vanuit de grondexploitaties is per saldo -5,64 miljoen euro aan winst teruggestort uit de Reserve Grondzaken naar de grondexploitaties. Zie onderstaande tabel.

Tussentijdse winstneming grondexploitaties

Samenvatting effecten actualisatie grondexploitaties gemeenterekening 2025
Onderstaand worden de effecten van de geactualiseerde grondexploitaties samengevat. Dit bestaat uit ophoging en vrijval van benodigde voorzieningen en terugboeking van eerder genomen tussentijdse winstnemingen. Onderstaand zijn de belangrijkste mutaties weergegeven.

Effecten actualisaties grondexploitaties gemeenterekening 2025

Het effect van de geactualiseerde grondexploitaties is 7,19 miljoen euro nadelig. De mutatie op de voorzieningen bedraagt 1,55 miljoen euro nadelig. Dit heeft de volgende oorzaken:

• De rekentechnische parameters hebben een licht negatief effect op de waardering van de grondexploitaties, met name de aanhoudende inflatie en het aandeel plankosten (CAO afspraken + externe inhuur). Daar tegenover staat een licht voordeel op de rentelasten en een aanhoudende stijging van verkoopprijzen.
• De invloed van de scopewijziging van de NELF-locatie wordt geschat op 0,40 miljoen euro positief. Bij deze actualisatie wordt het plangebied vergroot omdat de eerdere onzekerheid rondom de ruimtereservering voor de Lelylijn is afgenomen. Hierdoor kan de ontwikkeling van het bouwblok 2A aan de Peizerbaan worden opgenomen in de grondexploitatie.
• In het Haren Stationsgebied heeft een second opinion aangetoond dat het woningbouwprogramma een lagere verwachte grondopbrengst heeft dan nu in de grondexploitatie is ingerekend. Uit voorzichtigheidsprincipe is ervoor gekozen om de grondwaarde van de second opinion in te rekenen in de grondexploitatie. Hierdoor gaat het financieel resultaat van 0,36 miljoen euro positief naar 0,38 miljoen euro negatief .
• In Europapark is eind 2025 de gebiedsvisie en het beeldkwaliteitsplan voor het noordkwadrant vastgesteld door de raad. Met dat besluit is het ook noodzakelijk om de skivijver af te boeken, dit geeft een negatief financieel effect van 1,82 miljoen euro.
• In de Oosterhamrikzone geeft een stijging van kosten als gevolg van nieuwe ramingingen herinrichting openbaar gebied gehele gebiedsontwikkeling een negatief effect op de waardering van de grondexploitatie. Dit geeft een negatief effect van 0,82 miljoen euro.
• Ciboga heeft hogere ingerekende opbrengsten, als gemeente Groningen hebben we voor hof 1 en 2 met de beoogde ontwikkelaar overeenstemming bereikt over de te hanteren grondprijs en te realiseren programma, dit compenseert de hogere stortkosten en geeft een verschil van 0,82 miljoen euro positief.

Daarnaast is er voor 5,64 miljoen euro aan tussentijdse winst teruggestort. Er mag volgens de BBV regelgeving bij een looptijd van meer dan 10 jaar geen winst worden genomen. Daarom is de gemeente Groningen genoodzaakt om de genomen winst van de complexen Zernike en Westpoort fase 1 terug te storten.

Verwachte eindresultaten
Een grondexploitatie begroting bestaat uit het in de tijd zetten van gemaakte en verwachte kosten en opbrengsten. Hieruit volgt een toekomstig resultaat, dit resultaat is een prognose. In onderstaande tabel wordt het resultaat op eindwaarde en contante waarde weergegeven. De eindwaarde en contante waarde zijn berekend op basis van de geactualiseerde grondexploitaties per 31-12-2025.

Tussentijdse winstnemingen die volgens de POC-methode zijn berekend zijn afgeroomd uit de betreffende grondexploitaties en verwerkt in onderstaande resultaten. Voor de nadelige gebiedsontwikkelingen heeft de raad de afgelopen decennia middelen beschikbaar gesteld door het treffen van voorzieningen.

Verwachte eindwaarde en contante waarde grondexploitaties

Belangrijkste ontwikkelingen per grondexploitatie
Ciboga (onder andere Ebbingekwartier)
Blok 10A (tussen Borgmanschool en Kunstwerf) wordt ontwikkeld door VanWonen. In 2024 zijn de planvorming en eigendomsgesprekken met Nijestee hervat, wat heeft geleid tot de overdracht van de percelen van Nijestee aan VanWonen. Vanwege een lopend huurcontract met de RUG was realisatie niet vóór 2026 mogelijk. Op hoofdlijnen is overeenstemming bereikt over de verkoop van de gemeentelijke gronden aan VanWonen. In 2026 werkt VanWonen, in samenwerking met de gemeente Groningen, aan de verdere planuitwerking.

In 2025 is de eerste fase van de renovatie van het Regulateurshuis afgerond, waarbij het achterstallig onderhoud is aangepakt. Het pand wordt de komende jaren via leegstandsbeheer verhuurd. De toekomstige invulling wordt verder onderzocht. Voor de definitieve functionele invulling wordt aansluiting gezocht bij de inrichting van de openbare ruimte tussen blok 10A en de Kunstwerf. In dat kader gaat de gemeente in gesprek met VanWonen als toekomstig grondeigenaar. Met gebruikers uit de omgeving wordt daarnaast gesproken over de mogelijkheden voor een tijdelijke inrichting van het plein rondom het Regulateurshuis.

De tijdelijke studentenhuisvesting aan de Vrydemalaan (deellocatie Bodenterrein) heeft tot eind 2025 gefunctioneerd en is inmiddels leeg komen te staan. De studentenunits worden in 2026 verwijderd en het terrein wordt leeg opgeleverd. Aansluitend wordt toegewerkt naar de definitieve invulling van het Bodenterrein. Voor het gebied is een gebiedsvisie opgesteld met een programmatische mix van grondgebonden woningen, appartementen en (maatschappelijke en/of commerciële) voorzieningen. Deze visie strekt zich uit tot aan de noordzijde van de Oosterhamrikkade en bevatte ook de huidige locatie van DOT. Naar aanleiding van aangenomen moties wordt onderzocht of DOT in de huidige vorm kan blijven bestaan en op welke wijze invulling kan worden gegeven aan het Stadsstrand. In de nu vastgestelde gebiedsvisie is het Bodenterrein losgekoppeld.

Voor de O-kade zijn voor hof 1 en hof 2 omgevingsvergunningen aangevraagd. Er zijn voldoende woningen verkocht om direct na het onherroepelijk worden van de vergunning te kunnen starten met de bouw. De sanering van het perceel is afgerond en het terrein is bouwrijp opgeleverd door de gemeente Groningen. Als gevolg van de vergunningprocedure is de start van de bouw vertraagd en gepland voor eind Q1 2026.
Voor hof 3 en hof 4 is de betrokken marktpartij in overleg met de grondeigenaar over een gezamenlijke vervolgontwikkeling. Op hoofdlijnen is overeenstemming bereikt, waardoor het reëel is dat hof 3 en hof 4 vanaf 2026 als één integraal project worden ontwikkeld.

Oosterhamrikzone
In december 2021 is de mobiliteitsvisie Groningen Goed op Weg vastgesteld. Deze mobiliteitsvisie voorziet onder andere in een nieuwe (multimodale) oeververbinding over het Van Starkenborghkanaal in het verlengde van de Vinkenstraat en in nieuwe routes voor het verkeer door het gebied. Begin 2025 heeft de gemeente met het Toekomstbeeld voor de Oosterhamrikzone de eerste stedenbouwkundige plannen voor de transformatie van de Oosterhamrikzone gepresenteerd. Hiermee moet het gebied aantrekkelijker, leefbaarder en beter bereikbaar worden.

Er komen circa duizend nieuwe woningen bij, voornamelijk langs het Van Starkenborghkanaal. Deze woningen variëren van appartementen tot grondgebonden huizen en sluiten aan bij de bestaande buurten. Bij de kruising van het Oosterhamrikkanaal en het Van Starkenborghkanaal is ruimte voor hoogbouw tot 70 meter, waar woningen en commerciële ruimtes worden gecombineerd. Ook worden kavels, zoals bij de Paradijsvogelstraat, benut voor kleinere woonblokken die de bestaande wijken versterken. De nieuwe bebouwing moet een mix bieden van sociale huur, middenhuur en koopwoningen.

In augustus 2025 zijn de plannen voor de Oosterhamrikzone verder uitgewerkt in een kaderstellend ontwerp.
Mogelijk kan er, vooruitlopend op de nieuwe oeververbinding voor auto’s en bussen over het Van Starkenborghkanaal, al een fietsbrug over het kanaal worden gerealiseerd. Op basis van het kaderstellend ontwerp kan op bepaalde plaatsen, vooruitlopend op de realisatie van de nieuwe oeververbinding, al woningbouw worden gerealiseerd. Dit wordt in 2026 verder uitgewerkt. In 2025 is er een vaststellingsovereenkomst met Nijestee gesloten, die de basis vormt voor de verdere ontwikkeling van bepaalde deelgebieden. De herinrichting van de zuidzijde van de Oosterhamrikkade wordt in 2026 verwacht.

Reitdiep fase 3&4
Het project Reitdiep fase 3-4 bestaat uit een gebiedsontwikkeling met circa 300 woningen en een kleinschalig bedrijventerrein. In 2023 is de laatste kavel op het bedrijventerrein uitgegeven voor de realisatie van een autowasstraat. In 2026 wordt het beheer en onderhoud van fase 4 definitief overgenomen door Stadsbeheer.

De gemeente probeert overeenstemming te bereiken met de grondeigenaren over de verwerving van de Groene Enclave. Voorzichtigheidshalve zijn de kosten voor verwerving en inrichting gefaseerd opgenomen voor 2027.

De tijdelijke schoollocatie aan de Joeswerd 20-22 is verhuurd tot en met 2030. Na teruglevering aan de gemeente kan deze locatie worden uitgegeven voor woningbouw.

Hart van Ten Boer
Deze grondexploitatie is in 2022 vastgesteld. Het project is in 2022 gestart met het bouw- en woonrijp maken van onder andere de omgeving van de Marskramer. Vanaf 2023 is het gebied rondom basisschool De Poort en een deel van de Ommelanderstraat in uitvoering gekomen. Door nieuwe besluitvorming komen de woningen aan de oneven zijde van de Ommelanderstraat nu ook in aanmerking voor sloop-nieuwbouw. De rest van de openbare ruimte van de Ommelanderstraat zal daarom gefaseerd worden aangepakt. Naar verwachting zal het project in 2028 gereed zijn.

Tevens zullen de overige projectonderdelen — de herinrichting van de omgeving Koopmansplein/Marskramer/Standwerker en de herinrichting van een deel van Bloemhof en Dorpsplein/Gaykingastraat — worden gerealiseerd. De planvorming hiervoor is in 2025 gestart. De verwachte uitvoering is in 2028. Met een definitief ontwerp zal daarom in 2027 bij de raad een uitvoeringskrediet worden aangevraagd.

Nije Buurt Ten Post
Deze grondexploitatie is in 2022 vastgesteld. De Nije Buurt omvat 148 woningen (waarvan 61 corporatiewoningen) die in aanmerking komen voor een sloop-nieuwbouwtraject of een zwaar versterkingstraject van de Nationaal Coördinator Groningen (NCG). Ook bevinden zich twee (voormalige) scholen en één kerkgebouw in de wijk. De particuliere woningen uit de batch 1467 worden door de NCG tot uitvoering gebracht. De woningen aan de Jan Zijlstraat zijn in 2023 in zijn geheel door de NCG opgeleverd. Voor de overige particuliere woningen loopt de planning tot en met 2026. Alle corporatiewoningen (sloop-nieuwbouw) van Wierden en Borgen zijn in 2023 gereedgekomen.
Doordat de gehele Nije Buurt op de schop gaat, zal het openbaar gebied ook opnieuw moeten worden aangepakt door de gemeente. Dit biedt de gelegenheid om de wijk te herinrichten, te verbeteren en groener achter te laten dan zij nu is. Daartoe is geld vrijgemaakt in het lokale programma NPG en is er een Gebiedsfonds vanuit het Rijk beschikbaar.

De herinrichting van de Jan Zijlstraat is in 2024 gereedgekomen. De doelstelling voor het project is de herinrichting van de wijk De Nije Buurt en het inpassen van de openbare ruimte rondom de versterkingsopgave (dorpsvernieuwing), de herontwikkeling van aangekochte panden en vrijvallende locaties (de twee schoolgebouwen). Voor de gebiedsinrichting is als uitgangspunt gekozen de contouren van de bestaande situatie zoveel mogelijk te hanteren en alleen aan te passen waar het niet anders kan of wenselijk is.

De sloop-nieuwbouw (versterkingsopgave) van woningen is geen onderdeel van dit project, maar is er nauw mee verbonden. Het stedenbouwkundig plan voor de openbare ruimte en de vrijvallende kavels integreert de nieuwbouwplannen en de consequenties van de versterkingsopgave.

In 2025 zijn de kavels aan de Tuwingastraat en de voormalige school De Lessenaar verkocht. De herinrichtingswerkzaamheden van de overige straten starten in 2027 en duren tot eind 2028.

In 2027/2028 zal de locatie De Wieken worden herontwikkeld. Wat deze ontwikkeling zal zijn, wordt nog onderzocht. Eveneens wordt bekeken of de Hoeksteen (Hervormde kerk) door de gemeente ontwikkeld zal worden.

Woltersum
Deze grondexploitatie is in 2024 vastgesteld. In 2025 is begonnen met het bouwrijp maken van de schoollocatie. De gronduitgifte vindt plaats in 2026, waarna kan worden begonnen met de bouw van de school. In 2026/2027 wordt de ruimte rondom de school en de aansluitende openbare ruimte (her)ingericht. De woning aan de Hoofdweg zal na versterking in 2027/2028 naar verwachting in 2029 worden verkocht.
Naast de grondopbrengsten wordt dit project gefinancierd met subsidiemiddelen Inpassingskosten en Nij Begun.

Haren stationsgebied
De aanpak van de openbare ruimte aan de oostkant van het station is in Q4 ’24 grotendeels afgerond. Aannemer Bolt moet nog een klein stuk groen aanplanten. Dat wordt begin 2026 gedaan. Na een onderhoudsronde en de laatste aanplant kan de overdracht naar Stadsbeheer plaatsvinden. Naar verwachting vindt de overdracht in maart/april plaats. Daarmee sluiten we dit deelproject af.

De koopovereenkomst over de Stationsresidence kavel is in 2025 niet ondertekend. De ontwikkelaar heeft aangegeven geen sluitende business case te hebben op basis van het voorliggend ontwerp en uitgangspunten. Hierop heeft in Q4 ’25 een second opinion plaatsgevonden. De resultaten van de second opinion bieden aanknopingspunten om met elkaar in gesprek te gaan om alsnog een overeenkomst voor verkoop van de grond te tekenen. Dit zal in Q1 ‘26 verder verkend worden, waarna in Q2 ‘26 ondertekend moet worden. De verwachting is dat er getekend zal worden, maar gezien de lange doorlooptijd van dit traject is het de wens om op korte termijn een knoop door te hakken over de verdere samenwerking met deze ontwikkelaar

In 2025 zijn de vijf woon-werkkavels onder optie gegeven en bouwrijp gemaakt. Ook heeft archeologisch onderzoek plaatsgevonden en zijn de gevonden resten gedocumenteerd. Op één van de kavels is de Japanse duizendknoop geconstateerd. Om deze goed te kunnen verwijderen voorafgaand aan de verkoop, worden maatregelen getroffen waardoor de verkoop van één kavel vertraging oploopt. De verkoop van de resterende kavels volgt naar verwachting in 2026.

De apotheeklocatie (Oude Middelhorst 18) is tijdens het voorbereiden op de verkoop in juni ’24 gekraakt. Met het wijkteam is gekeken naar alternatieve huisvesting, maar dit bleek niet haalbaar. Uit de opvolgende juridische procedure is voortgekomen dat de kraker per maandag 2 februari 2026 het pand dient te verlaten. Dit is ook gebeurd. Nadat de kraker het pand heeft verlaten, wordt het pand verkocht.

Reitdiepswaardzone met de grondexploitatie Friesestraatweg 181
Algemeen
De Reitdiepzone is een gebiedsontwikkeling waarin ongeveer 2.300 woningen worden gerealiseerd de komende jaren. Inmiddels zijn vier deelprojecten gerealiseerd:

• Het Ommeland (Brivec) met in totaal 123 huurwoningen (grondgebonden en appartementen);
• De Woldringlocatie met 435 huurappartementen (primair bedoeld voor jongerenhuisvesting;
• Crossroads met 292 huurappartementen in de vrije sector en 30% sociaal;
• The Yard met 160 vrije sector huurappartementen;
• De gemeente heeft met de ontwikkelstrategie in 2017 ervoor gekozen om een faciliterend grondbeleid toe te passen op het gebied. Dat betekent dat slechts die kavels die al in eigendom waren van de gemeente worden ontwikkeld middels een grondexploitatie en dat de overige locaties worden gefaciliteerd met een anterieure overeenkomst en het begeleiden van een bestemmingsplanprocedure.

Nog te realiseren deelprojecten:

Portland (grondexploitatie Friesestraatweg 181)
De Friesestraatweg 181, plan Portland, voorziet in de bouw van 488 studentenwoningen en 72 sociale huurwoningen. Het bestemmingsplan en de omgevingsvergunning zijn onherroepelijk. In het najaar van 2025 is de kavel bouwrijp gemaakt (met name bodemsanering). De verwachting is dat de bouw medio 2026 start.

Jaho
In november 2024 zijn het bestemmingsplan en de omgevingsvergunning onherroepelijk geworden. Vanwege de financiële haalbaarheid onderzoekt de ontwikkelaar momenteel een aantal optimalisaties in het bouwplan. Afhankelijk van de resultaten daarvan kan de impact op het plan en de planning worden bepaald.

Friesestraatweg 185-201
De locaties Baxbier, Borent (nu in gebruik door Onlineveilingmeesters.nl) en Bouwselect met tussengelegen bedrijfswoningen, Vluchtelingenwerk, Dierenambulance en de botenclub zijn onderdeel van de Structuurvisie inclusief MER die in 2022 door uw gemeenteraad is vastgesteld. De structuurvisie zet in op een integrale ontwikkeling van het gehele gebied met samenhang tussen de hierbinnen te ontwikkelen kavels.

Grofweg bestaat het plangebied uit drie delen. In het noordelijke en zuidelijke deel beogen we woningbouwontwikkeling met bijbehorende commerciële functies. In het middengebied moet een substantiële en aantrekkelijke (groene) openbare ruimte ontwikkeld worden met daarop aansluitend commerciële en horecavoorzieningen.

De structuurvisie hebben we vertaald naar een praktisch werkdocument met stedenbouwkundige kaders. Op basis van deze kaders wordt momenteel door de ontwikkelaars gewerkt aan de planuitwerkingen en ontwerpen van de woongebouwen op hun kavels. De stedenbouwkundige kaders en de planuitwerkingen van de ontwikkelaars zullen we vastleggen in een omgevingsprogramma. Daarna kunnen de ontwikkelaars afzonderlijk een vergunning aanvragen voor de bouwactiviteiten per ontwikkelkavel en zal de gemeente een actieve(re) rol voor de ontwikkeling van het middengebied op zich nemen.

Wat betreft beoogd woonprogramma bestaat deel Zuid (Bouwselect en Vluchtelingenwerk met dienstwoningen) voornamelijk uit sociale huur en deel Noord (Borent, Baxbier en dienstwoningen) uit appartementen in het middensegment.

Friesestraatweg 137A (deze grondexploitatie is voortijdig afgesloten)
Voor de Friesestraatweg 137A is de koopovereenkomst met Frisoplan eind 2021 ontbonden. De complexiteit van de locatie blijkt vanwege onder andere bodemverontreiniging, archeologie, een hoge druk gasleiding, en de situering langs het spoor ongekend groot bij elke vorm van mogelijk te realiseren ontwikkeling op deze locatie. Als gevolg hiervan is de grondexploitatie afgesloten en zijn de gronden teruggegaan naar de gemeentelijk strategische grondvoorraad. Hiervoor hebben we bij de jaarrekening 2023 een slotcalculatie opgesteld ter vaststelling door uw gemeenteraad.

Vanwege de zorgplicht in het kader van de bodemverontreiniging verkennen we momenteel de mogelijkheden en scenario’s voor sanering in combinatie met het realiseren van een groene en openbare functie van het terrein. Dit laatste in aansluiting op het initiatief van de omwonenden voor het ontwikkelen van een zogenaamde Groene Oase. We zijn met de omwonenden in gesprek over de mogelijkheden en planuitwerkingen.

Herinrichting openbare ruimte
Om de openbare ruimte toekomstbestendig te maken, maken we onderscheid tussen maatregelen aan de Friesestraatweg, de Reitdiepzijde en een aantal verblijfsgebieden.

• De Friesestraatweg wordt door de gemeente aangepakt en de kosten hiervan worden deels verhaald op de marktpartijen;
• Aan de Reitdiepzijde willen we een wandelverbinding over de kade creëren. De realisatie hiervan geven we mee als opgave aan de marktpartijen met ontwikkellocaties langs het Reitdiep. Daar waar geen ontwikkellocaties zijn, bijvoorbeeld ter hoogte van de groengebieden, zullen we als gemeente de wandelverbinding realiseren.
• Naast de doorgaande structuren (Friesestraatweg en Reitdiep) willen we ook een aantal plekken inrichten als groen verblijfsgebied voor de bewoners van de Reitdiepswaard. Naast de hiervoor genoemde locaties FSW 137A en het middengebied van de Friesestraatweg 185-201 zien we hiervoor ook mogelijkheden aan de noordzijde van de Reitdiepswaard.

De herinrichting van de Friesestraatweg vanaf de Pleiadenbrug tot aan de Ommelanden is gereed en ook het deel van de Ommelanden tot aan het in 2024 opgeleverde gebouw The Yard is recentelijk aangelegd. Bij deze werkzaamheden is ook de afrit van de westelijke ringweg ter hoogte van de Stadskerk verwijderd.

In deel Zuid zijn we in het voorjaar 2024 ter hoogte van Crossroads gestart met werkzaamheden. Hier is alleen de ondergrondse infra deels vervangen. Wanneer de bouwplannen in deel Zuid klaar zijn (zie Friesestraatweg 185-201) zal het bovengronds heringericht worden. Wel zullen we binnenkort de (groen)inrichting rondom Crossroads definitief aanplanten en afwerken.

Theda Mansholt locatie
In 2025 is de laatste kavel uitgegeven. Vanuit de oude gemeente Haren zijn er toezeggingen gedaan aan omwonenden over de verkoop van een stuk grond en herinrichting van een openbare weg. In 2026 wordt verder onderzocht of en hoe deze toezeggingen nagekomen kunnen worden. Tevens streven we ernaar om in 2026 het gebied woonrijp te maken en de grondexploitatie te slotcalculeren.

KET Woonschepenhaven
De basisgrondexploitatie is in juni 2023 door de raad vastgesteld. De ontwikkeling betreft een kleinschalige KET ‑ locatie van vijf woonkavels naast de Woonschepenhaven. De kavels variëren in grootte van 390 m² tot 600 m². Naast wonen bieden deze kavels de ruimte om kermismaterieel op de kavel te stallen. Na de daadwerkelijke verhuizing van de vijf huishoudens wordt een langlopend dossier afgesloten en wordt een onwenselijke situatie aan het Damsterdiep opgeheven.

In Q1 van 2025 is de uitvoering gestart en waren de werkzaamheden in Q4 van 2025 afgerond, met uitzondering van het aanplanten van groen (bomen en heesters). Dit wordt opgepakt tijdens het plantseizoen begin 2026. In Q1 van 2026 kan de overdracht naar Stadsbeheer plaatsvinden.

Na het gereedkomen van de kavels kan de verhuizing plaatsvinden van de beoogde erfpachtnemers naar de nieuwe KET ‑ locatie Woonschepenhaven. Dit moeten de bewoners in de basis zelf organiseren en bekostigen. Daarmee is deze grondexploitatie in 2026 af te sluiten, waarvoor een slotcalculatie zal worden opgesteld.

Zernike
De Zernike Campus, onderdeel van Campus Groningen, is de drijvende kracht achter technologische vooruitgang in Noord ‑ Nederland. Met een sterke focus op chemie, energie, big data en life sciences biedt de campus een dynamisch ecosysteem voor startups, kennisintensieve bedrijven, talentvolle onderzoekers en hightechindustrieën. De gemeente Groningen voert in het noordelijk deel van de Zernike Campus een grondexploitatie ten behoeve van de verdere campusontwikkeling.

In de afgelopen jaren verliep de verkoop van kavels op de Zernike Campus voorspoedig. De marktomstandigheden zijn echter veranderd; in 2024 en 2025 hebben geen kavelverkopen plaatsgevonden en voor de resterende circa 10 hectare bedrijventerrein blijft de belangstelling achter. Wel heeft SSH (Short Stay Housing) de tijdelijke wooncampus Proxima gerealiseerd, die bij aanvang van het nieuwe collegejaar in 2025 in gebruik is genomen. De acquisitie voor de bedrijventerreinen vindt plaats in samenwerking met Campus Management (Triade).

Er wordt gewerkt met een relatief streng toelatingsbeleid, vastgelegd in een gezamenlijk vestigingskader met de campuspartners. Bedrijven dienen aantoonbare toegevoegde waarde te hebben en samen te werken binnen het profiel van de Zernike Campus. Naast dit toelatingsbeleid speelt ook netcongestie een belangrijke rol in de terughoudendheid van potentiële ondernemers om grond aan te kopen. Hoewel een algemeen vertragingsrisico onderdeel uitmaakt van het gemeentelijk weerstandsvermogen, hebben we bij de vorige begroting voor de jaarrekening 2024 de uitgifte van kavels getemporiseerd, waarbij de eerste nieuwe grondverkoop is geprognosticeerd in 2028.

Uitwerking Zernike Masterplan
In 2024 is de Ontwikkelvisie Zernike Campus vastgesteld. Deze visie schetst een ambitieus toekomstbeeld waarin de campus zich ontwikkelt tot een levendig, multifunctioneel en duurzaam innovatiegebied. Centraal staan zeven functionele en zeven ruimtelijke ontwikkelprincipes, gericht op het versterken van de synergie tussen onderwijs, onderzoek en ondernemerschap, het zichtbaar maken van innovaties, het aantrekken en behouden van talent en het creëren van een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Ruimtelijk zet de visie in op functiemenging, hotspots, autoluwe zones, collectieve parkeerhubs en een sterke verbinding met de stad Groningen.

In 2026 wordt de Ontwikkelvisie uitgewerkt tot een stedenbouwkundig Masterplan. In deze fase wordt onder andere nadrukkelijk gekeken naar een mogelijk gewijzigde ruimtelijke structuur voor het noordelijk deel van de Zernike Campus. Dit betekent dat de bestaande grondexploitatie opnieuw tegen het licht wordt gehouden. Om te komen tot een realistisch en toekomstbestendig financieel ‑ ruimtelijk kader, wordt een verkenning uitgevoerd naar de huidige uitgangspunten van de grondexploitatie (programma, fasering, opbrengsten en kosten) en de ruimtelijke en programmatische ambities zoals deze in het Masterplan worden uitgewerkt. Deze verkenning brengt inzichtelijk waar financiële spanning, kansen of aanpassingsopgaven ontstaan en vormt de basis voor eventuele herijking van de grondexploitatie, zodat deze in lijn wordt gebracht met de langetermijnambities voor de Zernike Campus.

Westpoort Fase 1
De afgelopen jaren was de interesse voor Westpoort (fase 1) sterk toegenomen en waren er veel kavels in optie of reservering genomen. Het betrof vooral bedrijven in de distributiesector en e ‑ commerce, conform het oorspronkelijk beoogde profiel van Westpoort. Een aantal van deze kavels is inmiddels afgenomen en bebouwd. Voor de resterende nog te verkopen kavels is doorlopend wel vraag naar bouwgrond, maar dit leidt niet altijd tot een daadwerkelijke verkoop. Redenen kunnen uiteenlopend zijn, van eigen financiële afwegingen tot onzekerheid in de markt door bijvoorbeeld netcongestie of bouwkosten.

Westpoort fase 1 is verdeeld in fase 1A, 1B en 1C. Deze fases worden na elkaar ontwikkeld.
Bij fase 1A zijn nog een aantal kavels beschikbaar. Daarnaast zijn er een aantal bedrijven die een reservering en/of een omgevingsvergunning hebben, maar nog niet zijn begonnen met bouwen, deels ten gevolge van het niet verkrijgen van een geschikte stroomaansluiting door netcongestie.

Bij fase 1B is op het laatst beschikbare kavel al geruime tijd sprake van een reservering voor de ontwikkeling van de ZessHub. Dit initiatief lijkt niet van de grond te komen. Het projectteam is met de initiatiefnemers in gesprek over het vervolg. Hierover dient in Q2 2026 duidelijkheid te komen.

Bij fase 1C worden de kavels bouwrijp gemaakt. Hierbij zijn de eerste kavels in verkoop gegaan en is er goede belangstelling voor de beschikbare kavels. De gesprekken met een beoogd koper van de eerste kavel zijn in een vergevorderd stadium. Wel heeft men te maken met netcongestie en is het tijdig verkrijgen van een geschikte stroomaansluiting onzeker. Hierover voert de initiatiefnemer gesprekken met de toekomstige buren om stroom van hen af te nemen.

Voor de uitvoering van het bouwrijp maken zijn de benodigde omgevingsvergunningen aangevraagd en zijn de benodigde ecologische maatregelen getroffen. De archeologische vindplaats op fase 1C heeft impact op de uitgeefbaarheid van een aantal kavels en heeft geleid tot een aangepaste verkaveling.

Op één van de kavels op fase 1C heeft Enexis in 2025 een middenstation gerealiseerd.

Om de verkeersoverlast op de Roderwolderdijk te verminderen, wordt onderzocht of er een alternatieve ontsluitingsweg kan worden ontworpen voor de reeds bestaande bedrijven aan de Roderwolderdijk, via de nog aan te leggen Aberdeenweg. Hierop is vanuit de buurt wisselend gereageerd. Eind Q1 2025 is er een voorstel gepresenteerd in het kader van de MIRT ‑ westflank, waarin vermoedelijk ook een mogelijke aanpassing van de Roderwolderdijk wordt meegenomen. Na deze presentatie worden de mogelijke consequenties in kaart gebracht en wordt een vervolgaanpak bepaald. De beoogde aanpassing van de Roderwolderdijk vanuit het project Ring West Verbindt maakt geen onderdeel uit van het project Westpoort fase 1, maar heeft vermoedelijk wel impact op het verkeersontwerp. Hier is nog geen verder vervolg aan gegeven.

Roodehaan
De uitgifte op bedrijventerrein Roodehaan verloopt boven verwachting, met 1 hectare aan verkoop in 2025 en diverse opties en reserveringen voor de resterende 6,8 hectare, ondanks de onderstaande netcongestieproblematiek. Netcongestie blijft een belangrijke factor voor de ontwikkel- en uitgiftestrategie van Roodehaan. Zowel Enexis als TenneT geven aan dat de beschikbare capaciteit in de regio Groningen ook de komende jaren onder druk blijft staan.

•  Enexis meldt dat aansluitcapaciteit voor grootverbruikers beperkt is en naar verwachting pas vanaf 2028 weer geleidelijk kan worden uitgebreid, afhankelijk van landelijke investeringsprogramma’s en capaciteitsuitbreidingen in de provincie.
• TenneT geeft in het Ontwerp Investeringsplan 2026–2040 aan dat het aantal projecten in Groningen ongeveer gelijk is gebleven ten opzichte van eerdere plannen, maar dat de voortgang ervan onder druk staat. Transportcapaciteit zal gefaseerd toenemen, maar een volledige oplossing van de netcongestie in de provincie Groningen wordt pas rond 2034 verwacht.

Deze inzichten leiden tot aanhoudende onzekerheid bij potentiële ondernemers over de tijdige beschikbaarheid van aansluit- en transportcapaciteit, wat de grondafname kan vertragen. Hoewel een algemeen vertragingsrisico deel uitmaakt van het gemeentelijk weerstandsvermogen, achten wij temporisering nog steeds passend. Daarom is de grondexploitatie Roodehaan in 2025 met twee jaar getemporiseerd, waarbij de eerste grondverkoop is geprognosticeerd in 2028.

De gemeente Groningen en de MeerDorpen EnergieCoöperatie (MDEC) ontwikkelen gezamenlijk zes windmolens in het gebied Meerdorpen–Engelbert–Euvelgunne–Roodehaan. De samenwerkingsovereenkomst is op 12 september 2025 ondertekend, waarmee lokaal eigendom wordt geborgd. Voor Roodehaan wordt rekening gehouden met de grondafname voor één windmolen binnen het bedrijventerrein. Door onduidelijkheid over de exacte positionering en ruimtebehoefte wordt mogelijk een groter areaal gereserveerd dan feitelijk noodzakelijk. Dit beperkt momenteel de flexibiliteit in de uitgifte.

Voor de civieltechnische ontwikkelingen op Roodehaan zijn de grote infrastructurele werken afgerond. Slechts een aantal hydrologisch gerelateerde aanpassingen (kavelophoging, waterberging en afvoer), een groenplan en de aanleg van trottoirs en inritten resteert in het woonrijp maken. Deze werkzaamheden worden uitgevoerd in samenhang met de gefaseerde uitgifte.

Westpoort Fase 2
Bedrijventerrein Westpoort is een belangrijke werklocatie voor de stedelijke en regionale economie. De ontwikkeling van Westpoort fase 2 biedt ruimte voor nieuwe bedrijven, de uitbreiding van het hoogspanningsstation en de inpassing van een toekomstige rondweg richting Hoogkerk.
De grondexploitatie voor Westpoort fase 2 is in 2023 vastgesteld. Het definitief ontwerp (DO) is in 2024 en 2025 verder uitgewerkt, maar de vaststelling ervan heeft vertraging opgelopen. De langere doorlooptijd is voornamelijk het gevolg van de nadere uitwerking van de ecologische zone. In samenspraak met omwonenden worden hiervoor aanvullende aanpassingen doorgevoerd om het ontwerp beter aan te laten sluiten op de omgeving. De vaststelling van het DO wordt nu verwacht in 2026. Na vaststelling kunnen de werkzaamheden aansluitend worden afgerond.

Vooruitlopend op de grondverkoop aan Google is een deel van de toekomstige rondweg aangelegd. Dit deel fungeert tijdens de bouw van het datacentrum als bouwweg. De benodigde ecologische ontheffingen voor het bouwrijp maken van de resterende percelen zijn verleend. Voor het perceel ten oosten van het schakelstation Vierverlaten lijkt met TenneT overeenstemming bereikt over de aankoop ten behoeve van de uitbreiding van het bestaande schakelstation. In deze transactie wordt rekening gehouden met de eerder vastgestelde bodemvervuiling door Icopal. Voor dit vervuilde deel wordt als oplossingsrichting gekozen voor een erfpachtconstructie, zodat eerst functioneel gebruik mogelijk wordt zonder dat directe verkoop noodzakelijk is. De vervuiling en eventuele saneringskosten blijven een risico binnen de grondexploitatie.

Als onderdeel van Westpoort fase 2 wordt aan de westzijde de ecologische zone Zuidwending aangelegd. Hiervoor worden gesprekken gevoerd met diverse stakeholders. Met inachtneming van de molenbiotoop van de Zuidwendinger molen is, in samenwerking met de Stichting Groninger Poldermolens en de naastgelegen houtzagerij De Poffert, een ontwerp opgesteld voor de toegezegde toegangsweg naar de molen. Dit ontwerp wordt opgenomen in het definitief ontwerp (DO).

Netcongestie blijft een belangrijke factor voor de ontwikkel- en uitgiftestrategie van Westpoort fase 2. Zowel Enexis als TenneT geven aan dat de beschikbare capaciteit in de regio Groningen ook de komende jaren onder druk blijft staan.

•  Enexis meldt dat aansluitcapaciteit voor grootverbruikers beperkt is en naar verwachting pas vanaf 2028 weer geleidelijk kan worden uitgebreid, afhankelijk van landelijke investeringsprogramma’s en capaciteitsuitbreidingen in de provincie.
• TenneT geeft in het Ontwerp Investeringsplan 2026–2040 aan dat het aantal projecten in Groningen ongeveer gelijk is gebleven ten opzichte van eerdere plannen, maar dat de voortgang ervan onder druk staat. Transportcapaciteit zal gefaseerd toenemen, maar volledige oplossing van netcongestie in de provincie Groningen wordt pas rond 2034 verwacht.

Deze inzichten leiden tot aanhoudende onzekerheid bij potentiële ondernemers over de tijdige beschikbaarheid van aansluit- en transportcapaciteit, wat de grondafname kan vertragen. Hoewel een algemeen vertragingrisico deel uitmaakt van het gemeentelijk weerstandsvermogen, is temporisering nog steeds passend. Daarom is de grondexploitatie Westpoort fase 2 in 2025 met twee jaar getemporiseerd, waarbij de eerste grondverkoop is geprognosticeerd in 2028.

Europapark
De realisatie van een doorgaande fietsverbinding en de herinrichting van de openbare ruimte aan de zuidoostzijde van de Euroborg is begin 2026 afgerond. Eind 2025 zijn de gebiedsvisie en het beeldkwaliteitsplan voor het noordkwadrant vastgesteld door de raad.

De verkoop van de kavels verloopt minder voorspoedig dan verwacht. De beoogde kantoorontwikkeling van OHM op de hoekkavel heeft vertraging opgelopen door het afhaken van een beoogde afnemer. De verwachte start van de bouw eind 2025 schuift hierdoor verder op in de tijd. Ook de ontwikkeling van het Viefkwartier verloopt minder snel dan eerder was aangenomen, als gevolg van onvoldoende zekerheden van afnemers, met name voor het onderdeel kantoren binnen de totale ontwikkeling.

Nelf

De grondexploitatie NELF-terrein is het laatste ontwikkelgebied binnen de Grunobuurt-Noord. Bij deze actualisatie wordt het plangebied vergroot omdat de eerdere onzekerheid rondom de ruimtereservering voor de Lelylijn is afgenomen. Hierdoor kan de ontwikkeling van het bouwblok 2A aan de Peizerbaan worden opgenomen in de grondexploitatie en ontstaat daarmee extra ruimte voor woningbouw binnen het gebied.

In 2025 is de grond voor blok 1A uitgegeven aan Nijestee. Op deze locatie worden circa 81 sociale huurwoningen gerealiseerd. De sanering van dit deelgebied is grotendeels afgerond en de voorbereidingen voor het bouwrijp maken zijn gestart. Daarnaast ligt er voor blok 2A al een overeenkomst met Trebbe voor de ontwikkeling van circa 72 woningen. Door de voorgestelde uitbreiding van het plangebied kan op deze locatie een groter programma worden gerealiseerd. Samen met de herinrichting van de openbare ruimte vormt dit bouwblok het sluitstuk van de gebiedsontwikkeling in de Grunobuurt ‑ Noord.

Alo-locatie
De grondexploitatie en de bijbehorende ruimtelijke kaders voor de voormalige Alo-locatie zijn vastgesteld in juni 2020. Begin 2021 is de ontwikkeling gegund aan MWPO met hun winnende plan ‘Holt’. MWPO heeft haar winnende ontwerp verder uitgewerkt en op 15 september 2022 is een voorontwerp bestemmingsplan openbaar gemaakt, waarop zienswijzen zijn ingediend. Op 9 januari 2023 heeft het naastgelegen bedrijf Johnson & Johnson een koopovereenkomst gesloten voor een bedrijfskavel. Met het sluiten van deze koop zijn de kaders voor deze gebiedsontwikkeling aangepast. Na de moeizame economische omstandigheden in 2023 is MWPO met de gemeente in overleg getreden over de fasering van het bouwplan. Tevens is gezocht naar een duurzame oplossing voor de parkeervoorzieningen. Partijen hebben in 2025 een allonge gesloten om in 2026 te komen met een herzien plan voor ‘Holt’, met onder andere een gefaseerde aanpak. Nadat het plan is aangepast, wordt het nieuwe ontwerp in procedure gebracht. Na het onherroepelijk worden van dit omgevingsplan, zal de grond worden overgedragen en kan de bouw van het plan ‘Holt’ starten.

Locaties Bornholmstraat en Winschoterweg Herhuisvesting VRG (Arriva-locatie)
De grondexploitatie is op 24 september 2025 door de gemeenteraad goedgekeurd. De verkoopovereenkomst voor de twee percelen aan de Bornholmstraat en de Winschoterweg is vastgesteld en geaccordeerd door het Algemeen Bestuur en Dagelijks Bestuur van de Veiligheidsregio Groningen (VRG).

Voor de voormalige Arriva ‑ locatie wordt momenteel het bestek opgesteld voor het bouwrijp maken van het perceel. De verwachting is dat deze werkzaamheden in Q2 2026 worden aanbesteed en uitgevoerd. De werkzaamheden bestaan voor een groot gedeelte uit het verleggen van een bestaande riolering.

Aan de Winschoterweg wordt de nieuwe oefenlocatie voor de VRG gerealiseerd. Tijdens de voorbereiding en uitgevoerde ecologische onderzoeken is gebleken dat een deel van het perceel is gelegen in bos- en natuurgebied buiten het Natuurnetwerk Nederland (NNN) en zijn er beschermde soorten aangetroffen. Hierdoor is de oorspronkelijke bouwenvelop in de huidige vorm niet uitvoerbaar.

In overleg met de VRG is voorgesteld de bouwenvelop aan te passen en de consequenties daarvan, waaronder het verleggen van een middenspanningskabel van Enexis, verder uit te werken. Hiervoor worden in Q1 2026 gesprekken gevoerd met Enexis. De VRG heeft inmiddels ingestemd met het aanpassen van de bouwenvelop. Hiermee kan het programma van eisen naar verwachting ongewijzigd worden gerealiseerd en worden ecologische risico’s en bezwaarprocedures geminimaliseerd. De VRG heeft het gunningstraject voor de selectie van het bouwteam inmiddels afgerond. Met dit bouwteam wordt de komende periode de aanpassing van de bouwenvelop verder uitgewerkt.

HS-Kavel Meerstad-Noord
Deze grondexploitatie is in 2025 is in vastgesteld en behelst de ontwikkeling van een HSMS-station op Meerstad-Noord (polder Lageland). Begin 2026 is de samenwerkingsovereenkomst tussen TenneT, Enexis en gemeente gesloten en is gestart met het bouwrijpmaken van de kavel. Naar verwachting zal het HSMS en klantstation in 2030 in gebruik zijn.

Resultaten Slotgecalculeerde projecten
In de categorie Slotgecalculeerde projecten staan projecten die nagenoeg gereed zijn, 95% van de kosten en opbrengsten zijn gemaakt. De verwerking van de resterende 5% geschiedt op basis van aannames. Voor investeringsprojecten geldt dat 95% van de kosten moet zijn gerealiseerd en dat zekerheid is over de definitieve omvang van subsidies. In onderstaande tabel staat de huidige stand van zaken vermeld.

Verloop boekwaarden slotgecalculeerde projecten

Slotcalculatie Eemspoort
De afgelopen jaren is er voor Eemspoort veel belangstelling en verliepen de verkopen voorspoedig. Met nog 2 resterende kavels (waarvan 1 in optie) is het bedrijventerrein Eemspoort in 2025 slotgecalculeerd. De laatste woonrijp maken werkzaamheden worden de komende jaren uitgevoerd en afgerond.

Resultaten Bouwrijpe kavels
De categorie Bouwrijpe kavels betreft gronden die na het afsluiten van een grondexploitatie nog niet verkocht zijn en beschikbaar zijn om te verkopen. Per 31-12-2025 bedraagt de boekwaarde circa 3,60 miljoen euro. In 2025 is Eemspoort slotgecalculeerd, de nog te verkopen percelen zijn toegevoegd aan de voorraad bouwrijpe kavels.

Verloop boekwaarden bouwrijpe kavels

Resultaten Nog te ontwikkelen gronden
Het strategische bezit bestaat voornamelijk uit onroerende zaken die aangekocht zijn ten behoeve van (her)ontwikkeling. In de periode tussen aankoop en de start van de (her)ontwikkeling beheert en exploiteert de gemeente Groningen de gekochte gronden en bebouwde onroerende zaken. Volgens het BBV dienen gronden in de MVA te worden gewaardeerd tegen (historische) verkrijgingsprijs en bijkomende kosten. Indien sprake is van een (duurzaam) lagere marktwaarde, dient een voorziening getroffen te worden voor het verschil tussen boekwaarde en die lagere marktwaarde.

In onderstaand tabel staan de gronden in de categorie MVA-Nog te ontwikkelen gronden.

Verloop boekwaarden nog te ontwikkelen gronden

Boekwaarde
De boekwaarde op 31-12-2025 bedraagt 105,93 miljoen euro. Dit is een toename ten opzichte van 31-12-2024 van circa 7,51 miljoen euro. De netto boekwaarde (boekwaarde minus voorziening) bedraagt 80,25 miljoen euro. De mutaties hebben betrekking op:

• in de Oosterhamrikzone zijn SG Ulgersmaweg 35 en SG Ulgersmaweg 37 toegevoegd aan de nog te ontwikkelen gronden;
• Damsterdiep 289, 291 en 293 zijn toegevoegd aan de nog te ontwikkelen gronden;
• in het spoorkwartier zijn de Paterswoldseweg 86, 88 en 90 afgeschreven t.w.v. 644 duizend euro, tegelijk is 644 duizend euro aan verliesvoorziening hiervoor vrijgevallen;
• aan binnenstad e.o. zijn de aankoop van de Haddingestraatgarage, het voormalige casino en Westerhaven 66 toegevoegd;
• in Haren is de grond ‘T Nije Cruys toegevoegd aan de nog te ontwikkelen gronden;
• in Ten Boer e.o. is de aankoop van de boederij aan de Kerstraat 1 in Thesinge toegevoegd;
• Damsterdiep 289,291 en 293 verplaatst naar de Oliemuldersweg 41.

Gronden bestemd voor gemeentelijke gebiedsontwikkelingen,
De commissie BBV heeft in de ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken, 2019’ een nieuwe categorie gronden opgenomen. Een categorie die in de regel aangeduid wordt met ‘Warme gronden’. Onder voorwaarden mag bij de waardering van gronden die zijn verworven met het oog op gebiedsontwikkelingen, maar waarvoor nog geen grondexploitaties is vastgesteld worden uitgegaan van de toekomstige bestemming in plaats van de huidige bestemming.

De grondposities van het Suikerterrein (2009) zijn als gevolg van wijzigingen in het BBV (2016) omgezet naar materiële vaste activa (MVA). In het BBV 2016 was een overgangsbepaling getroffen, daar is voor deze grondpositie gebruik van gemaakt. Daarom heeft een waarde correctie naar huidige bestemming niet plaatsgevonden. Deze overgangsbepaling liep echter af na 31 december 2019. Hiermee werd een risico gelopen dat een forse voorziening zou moeten worden getroffen.

Evenwel voldeed het Suikerterrein aan de geldende voorwaarden om onder de nieuwe categorie ‘Warme gronden’ te vallen. De gronden werden door een onafhankelijke taxateur gewaardeerd op toekomstige bestemming. De gemeenteraad heeft 14 december 2022 de gebiedsbegroting, van de op 2 maart 2022 opgerichte De Suikerzijde BV, vastgesteld. Hiermee is het label ‘warme gronden’ vervallen. Van de reeds verworven gronden bleef per 31-12-2022 voor een bedrag van 39,755 miljoen euro op de balans van de gemeente staan. In 2023 is er begonnen met het grondwerk. Hierdoor is er grond voor een totale waarde van 8,567 miljoen euro overgeboekt van gronden gebiedsontwikkeling naar investering in de openbare ruimte (4,656 miljoen euro) en naar voorraad te transformeren kavels (3,911 miljoen euro). De grondwaarde van gronden die toegevoegd worden aan de investeringen in de openbare ruimte hebben betrekking op investeringen door de gemeente in de openbare ruimte (straten, pleinen, paden, parken etc.). De voorraad te transformeren kavels heeft betrekking op gronden die worden verkocht aan de BV voor uit te geven kavels. De resterende gronden staan hierdoor per 31-12-2025 op de balans voor een bedrag van 32,043 miljoen euro.
De getoonde boekwaarde bij de Suikerzijde in de kolom desinvestering bevat de de afboeking van het Woonschip de Vrijheid. Deze heeft plaats moeten maken om een brug te realiseren. De grond ten behoeve van de bouw van de eerste woningen op de Suikzijde is in 2025 overgenomen door de Suikerzijde BV.
 
Verloop boekwaarden gronden gebiedsontwikkelingen

De gemeenteraad heeft 16 februari 2022 de grondexploitaties Stadshavens 1, van de opgerichte BV Stadshavens, vastgesteld. Van de reeds verworven gronden bleef 31-12-2022 voor een bedrag van 11,073 miljoen euro op de balans van de gemeente staan. In 2025 hebben bij Stadhavens geen mutaties plaatsgevonden. De rente wordt jaarlijks ten laste van de exploitatie genomen zodat de boekwaarde niet oploopt.

Op 7 juni 2024 heeft de raad het bestemmingsplan Meerstad-Noord vastgesteld, waarmee Meerstad-Noord bestemd is als energielandschap. Op 2 juli 2025 heeft de gemeenteraad besloten tot een voorinvestering in een deel van het gebied om de voorbereidende bouwwerkzaamheden ten behoeve van de bouw van de spanningsstations voor Enexis, Tennet en het GEB, de HS-kavel. Het raadsbesluit van 17 december 2025 bevat de administratieve verwerving van de overige grond in Meerstad Noord. De totale boekwaarde van de administratieve verwerving is 61,26 miljoen euro. De gronden zijn administratief verworven voor de realisatie van het Energiepark Meerstad Noord (ook een raadsbesluit op 17 december 2025).

Resultaten Niet in exploitatie te nemen eigendommen
De niet in exploitatie te nemen eigendommen zijn gronden waarvoor geen (her)ontwikkeling staat gepland. Dit is een relatief klein complex met een boekwaarde van 166.508 euro.

Resultaten In erfpacht of anderszins uitgegeven eigendommen
In onderstaand overzicht wordt een verloop weergegeven van de boekwaarden van in erfpacht uitgegeven gronden, verdeeld naar gronden waarvoor een jaarlijkse canon wordt betaald en gronden waarvan de jaarlijkse canon voor een bepaalde periode is afgekocht.

De erfpachter kan er voor kiezen om de jaarlijkse erfpachtcanon af te kopen voor de looptijd van de erfpacht. De afkoopsom is dan gelijk aan de boekwaarde van de grond. De afkoopsom wordt in dit geval gestort in de reserve afkoopsommen erfpacht. De rente over de reserve dient ter compensatie van de niet meer ontvangen jaarlijkse erfpachtcanon en is gelijk aan de rente over de boekwaarde van de erfpachtgronden die zijn afgekocht.

Verloop boekwaarden in erfpachtuitgegeven gronden

Boekwaarde
De boekwaarde per 31 december 2025 bedraagt 31,96 miljoen euro. In 2025 is er voor 683 duizend euro aan desvestering gedaan, dit betreft de afkoop van erfpacht. Daarnaast zijn er twee verschuivingen geweest in het erfpachtcomplex. De boekwaarde van de Oliemuldersweg is toegevoegd aan de erfpachten, deze stond eerder bij de nog te ontwikkelen gronden. De boekwaarde van Damsterdiep 289 is verschoven uit de erfpachten, deze is overgegaan naar de nog te ontwikkelen gronden. De totale boekwaarde van de in erfpacht uitgegeven grond met 620 duizend euro afgenomen.

Resultaten Verhuurde kavels
In tegenstelling tot maatschappelijk vastgoed betreft het een categorie gronden en vastgoed, die verworven zijn, om in de toekomst te ontwikkelen tot een andere bestemming. Tussentijds worden deze gronden en vastgoed voor langere tijd verhuurd of verpacht. Het beleidsmatige uitgangspunt voor deze panden is: 'het op commerciële basis beheren van al dan niet tijdelijke, bij de gemeente in eigendom zijnde, onroerende zaken, met inachtneming van de gewenste bestemmingsflexibiliteit.' Onderstaand overzicht laat het verloop zien van de boekwaarde van de verhuurde kavels verdeeld naar een viertal categorieën.

Verloop boekwaarden verhuurde kavels

Dit jaar zijn er naast afschrijvingskosten verplaatsingen geweest van de nog te ontwikkelen gronden naar de de verhuurde kavels. Dit betreft de Folkingedwarsstraat (16) 3 duizend euro, de Oude Boteringestraat (5) 371 duizend euro. Daarnaast is de Gedempte Zuiderdiep 106 parkeerterrein voor 227 duizend euro afgeschreven.

Resultaten Voorbereidingskredieten
Voor de (her)ontwikkeling van het strategisch vastgoed stelt de raad voorbereidingskredieten vast. In onderstaand overzicht staan de actuele voorbereidingskredieten weergegeven. Het restant krediet is berekend als krediet minus de boekwaarde van 31-12-2025 minus de geboekte kosten in 2025.

Verloop boekwaarden voorbereidingskredieten,

• Op 16 januari 2026 is de grondexploitatie Haddingestraatgarage vastgesteld. De boekwaarde wordt in 2026 opgenomen in de grondexploitatie.
• Met de herzieningen 2025 ten behoeve van de begroting 2026 zijn voor de volgende complexen extra voorbereidingskrediet aangevraagd: De Nieuwe Held (1,5 miljoen euro) , Haddingestraatgarage (100 duizend euro en De Travertijnstraat (150 duizend euro).
• Bij het vaststellen van de grondexploitatie van de Grondexploitatie locaties Bornholmstraat en Winschoterweg voor herhuisvesting veiligheidsregio Groningen (arriva-locatie) zijn de gemaakte kosten en opgenomen in de grondexploitatie.
• De verwachting is dat de Spoorzone en De Nieuwe Held in de eerste helft van 2026 worden vastgesteld, de plankosten zullen in 2026 worden opgenomen in de grondexploitatie.

Indien een grondexploitatie na vijf jaar (conform BBV) nog niet is gestart, worden de kosten die in het eerste jaar zijn gemaakt, opgenomen als verliesvoorziening. Omdat de looptijd van de voorbereidingskredieten van het Raadhuisplein en het spoorkwartier langer dan vijf zijn moeten er voor de kosten van het desbetreffende jaar een verliesvoorziening worden getroffen. Momenteel speelt dit bij Hadera- en Raadhuisplein, De Nieuwe Held, Woltersum Dorpsvernieuwing en de Spoorzone. Er is voor 599 duizend euro aan verliesvoorziening getroffen.

Kwaliteitsverbetering fysieke leefomgeving / kostenverhaal
Op 6 maart 2024 heeft de raad de Nota Kostenverhaal 2024 vastgesteld. Deze nota biedt een transparant kader voor ons kostenverhaal als we bouwplannen van derden faciliteren. Voor de grootschalige ingrepen in het casco van de stad vragen we een vaste financiële bijdrage. Alle partijen, die ervan profiteren, dragen bij. Het grootste deel van het profijt is toe te rekenen aan de huidige inwoners en gebruikers. Dit deel komt voor rekening van de gemeente en eventueel andere overheden. Het restant kan worden toegerekend aan de toekomstige bouwplannen. Voor dit deel vraagt de gemeente Groningen de initiatiefnemer een bijdrage kwaliteitsverbetering fysieke leefomgeving. In 2025 is er vanuit overeenkomsten met ontwikkelaars hiervoor 30,189 duizend euro ontvangen. Dit bedrag wordt bij de jaarrekening 2025 voorgesteld toe te voegen aan de reserve Bovenwijkse Infrastructuur. De middelen in deze reserve worden ingezet als dekking bij nieuwe investeringsvoorstellen.