Relevante ontwikkelingen
Stimulering samenlevingsopbouw
Sociale basis
We hebben verder uitvoering gegeven aan de actielijnen zoals beschreven in de nota ‘Sociale basis voor elkaar’ 2023-2026. Aan de actielijnen sociaal-culturele accommodaties, ouderen (inclusief dementie), eenzaamheid, mantelzorg, vrijwilligerswerk en bewonersorganisaties en -initiatieven hebben we samen met partners en inwoners in onze wijken en dorpen stevig ingezet op de uitvoering. Dit doen we door bijvoorbeeld in onze wijken en dorpen voortdurend het gesprek te voeren (de doorgaande dialoog) met partners en inwoners. Zo geven we samen uitvoering aan de actielijnen, stimuleren we integrale samenwerking door thema's en actielijnen te verbinden. En we versterken de sociale basis in een wijk of dorp. Ook werken we aan de verdere ontwikkeling van de doorgaande dialoog en inzet van opbouwwerk wijken en dorpen.
Het Mantelzorgakkoord is getekend. Meer dan 35 organisaties hebben dit akkoord ondertekend. Doel is de 12.000 mantelzorgers in onze gemeente eerder te vinden, beter te ondersteunen en te waarderen. Voor het opzetten van het mantelzorgakkoord zijn we genomineerd voor een Europese prijs: The Innovation in Politics Awards 2026. Ons Groninger mantelzorgakkoord is vernieuwend op maatschappelijke thema’s als publieke gezondheid, de ouder wordende samenleving en lokale samenwerking.
Diversiteit
De veiligheid van vrouwen en meisjes was landelijk een belangrijk thema in het maatschappelijk debat. De toenemende aandacht voor dit onderwerp werd bijvoorbeeld ook lokaal zichtbaar door het grote aantal (meer dan 25) organisaties dat zich verbond aan Orange the World. Op 25 november lichtte Groningen 16 dagen oranje op in het kader van Orange the World. Mondiale ontwikkelingen lieten daarnaast zien dat diversiteit en inclusie helaas nog niet vanzelfsprekend is. Dit onderstreepte het belang van inzetten op antidiscriminatie en antiracisme in het bijzonder. In het actieplan antiracisme is gewerkt aan dit thema. De focus op sociale acceptatie en zichtbaarheid van de lhbti+ gemeenschap was om deze reden ook in 2025 weer cruciaal. Het uithangen van de regenboogvlag op 11 oktober, de pride foto, de voorstelling Leviticus 20:13 en het vieren van de pride in juni waren hier voorbeelden van. Hiermee is de steun voor diversiteit & inclusie in onze gemeente nog eens benadrukt.
Publieke gezondheid
In 2025 is het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) gesloten tussen het ministerie van VWS en zorg - , welzijns - en gemeenten. Het AZWA bouwt voort op het Integraal Zorgakkoord en het Gezond en Actief Leven Akkoord. De doelen zijn het verminderen van het oplopende personeelstekort, het gelijkwaardiger toegankelijk maken van zorg en het verschuiven van zorg naar preventie en het sociaal domein. In het AZWA staan een aantal ontwikkelingen waarvoor gemeenten aan de lat staan, zoals het inrichten van een basisinfrastructuur, het domeinoverstijgend werken, en het versterken van preventie en het sociaal domein. Daarnaast is eind 2025 is door het ministerie van VWS een nieuwe landelijke nota gezondheidsbeleid gepubliceerd. Gemeenten hebben volgens de wet publieke gezondheid twee jaar om met een lokale vertaling te komen. Er is afgesproken om met de regio gezamenlijk een nota op te stellen en gemeenten de ruimte te geven hier lokale accenten bij te stellen. Een andere belangrijke ontwikkeling is de GezondheidsTop. In november kwamen in het Groninger Forum meer dan vijftig organisaties bij elkaar tijdens de kick-off van de landelijke GezondheidsTop die in november 2026 in Groningen wordt georganiseerd. Hier ondertekende wethouder Molema de Gezondheidsverklaring voor Nederland namens de gemeente Groningen. In de gezondheidsverklaring spreken de deelnemers af om samen te zorgen voor een langer gezond leven voor iedereen.
Passende ondersteuning
Jeugdhulp
We werken vanuit de gedachte 'Voor het kind, vanuit het gezin' en boekten samen met onze netwerkpartners mooie resultaten. Omdat we steeds kijken naar wat kinderen en gezinnen echt nodig hebben, komen we soms ook uitdagingen tegen.
Ondanks dat processen soms stroef verliepen, bleef er steeds beweging zodat de ondersteuning voor kinderen en gezinnen verder komt en vooruitgang door hen wordt opgemerkt.
Een belangrijke opgave, zowel lokaal als regionaal, is de doorontwikkeling van de aanvullende hulp. Dit deden en doen we in samenwerking met de centrumregeling RIGG en in afstemming met de andere Groninger gemeenten binnen het regionale programma 'Langjarig Perspectief Transformatie jeugdhulp'. Ook hebben we inmiddels projecten in uitvoering ter voorkoming of vermindering van jeugdhulp gefinancierd vanuit het Meerjarig project preventie en transformatie zorglandschap op basis van een kader dat in het voorjaar van 2025 door de gemeenteraad is vastgesteld.
De transformatie realiseren we samen met onze partners, waaronder het onderwijs, verwijzers zoals huisartsen, gecertificeerde instellingen (GI's)’s en aanbieders, waarbij we ook ervaringskennis benutten. De landelijke Hervormingsagenda Jeugdhulp (HvA) uit 2023 vormt het kader voor deze transformatie. Landelijke afspraken over lokale teams, samenwerking met partijen als huisartsen en het onderwijs, en nieuwe wet- en regelgeving krijgen steeds meer vorm. Met de doorontwikkeling van de Basis jeugdhulp en Aanvullende hulp sluiten we aan bij de landelijke en regionale kaders.
In januari 2025 heeft de landelijke Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd in haar rapport ‘Groeipijn’ een zwaarwegend advies uitgebracht over de voortgang van de afspraken in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028. De commissie heeft geconstateerd dat de Hervormingsagenda een noodzakelijke, maar niet voldoende voorwaarde is om te komen tot een goed werkend, beter beheersbaar en financieel houdbaar jeugdstelsel. De oplossing voor de grote vraag naar jeugdhulp ligt vooral in de systemen buiten de jeugdzorg: in het gezin, op school, en in de samenleving. In het rapport gaat de commissie ook in op de oplopende financiële tekorten. Naar aanleiding van het advies van de commissie zijn er door het Rijk vanaf 2025 extra middelen beschikbaar gesteld. Het Rijk heeft het advies van de commissie echter niet volledig overgenomen. Bovendien heeft het Rijk eenzijdig vanaf 2028 extra taakstellingen bij gemeenten neergelegd. We hebben de extra middelen en taakstellingen verwerkt in deze jaarrekening en in de begroting 2026. Door deze ontwikkelingen loopt de structureel te realiseren taakstelling vanaf 2028 op tot 19,7 miljoen euro en is een verwachte ontvangst van 4,1 miljoen euro aan eigen bijdrage vanaf 2028 in de begroting opgenomen.
Maatschappelijke ondersteuning
In het najaar van 2024 is er teruggeblikt met de gemeenteraad, adviesraden, WIJ Groningen en aanbieders op de afgelopen jaren waarin we de begeleiding in het kader van de Wmo anders hebben vormgegeven via het gebiedsondersteunend netwerk (GON). In het tweede kwartaal van 2025 zijn die ervaringen omgezet naar een blik op de toekomst ter voorbereiding op de aanbesteding van de begeleiding per 1-1-2027. Ook deze toekomstvisie is met alle betrokken partijen besproken, waarbij er door alle partijen adviezen zijn meegegeven die verwerkt zijn in de voorbereiding op de aanbesteding.
2025 stond in het teken van de voorbereiding op enkele grote aanbestedingen binnen de Wmo, namelijk die van het gebiedsondersteunend netwerk (GON) en die van Publiek Vervoer. De voorbereidingen op de aanbesteding van GON zijn goed verlopen, waarbij alle stakeholders zijn bevraagd en er nuttige input is opgehaald om te verwerken tijdens de voorbereiding. De aanbesteding van Collectief Vervoer heeft wat vertraging opgelopen door organisatorische of personele uitdagingen bij de uitvoerende dienst Publiek Vervoer. De overeenkomst met Publiek Vervoer is nog een laatste keer met een jaar verlengd, ook om qua tijd aan te sluiten bij andere aanbestedingen in de omgeving voor collectief vervoer. Eventuele vertragingen zijn ondervangen in de lopende overeenkomsten, waardoor de continuïteit van dienstverlening niet in het gedrang komt.
Op ambtelijk en bestuurlijk niveau is met de VNG en het ministerie van VWS meegedacht over de toekomst van de Wmo. De ervaringen vanuit Groningen zijn daarin meegegeven en verwerkt in de rapportage Houdbaarheid van de Wmo, die eind 2025 is gepresenteerd aan de Tweede Kamer.
Zorg en Veiligheid
Huiselijk geweld
We hebben in 2025 onder meer ingezet op de aanpak van geweld tegen vrouwen. Bij Filomena Groningen kwamen dit eerste jaar 150 aanvragen binnen voor advies en ondersteuning, waarbij het merendeel van de cliënten te maken had met intieme terreur, stalking en/of een risico op femicide.
In regionaal verband hebben we mede-uitvoering gegeven aan activiteiten gericht op andere vormen van huiselijk geweld, zoals ouderenmishandeling en seksueel geweld. Op landelijk niveau zijn we één van de vier deelnemende regio’s aan de pilot Tijdelijk Huisverbod.
Maatschappelijke Opvang
Skaeve Huse is na een lange periode van voorbereiding in Harkstede van start gegaan en in december 2025 zijn de eerste bewoners in deze bijzondere woonvorm komen wonen. Daarnaast heeft de verhuizing van Werkpro plaatsgevonden. Alle (dagbestedings)activiteiten die Werkpro aanbiedt, onder andere het Twaafde Huis en de Wasplaats, zijn nu ondergebracht in één pand als Social Business Hub. En in december is het collegebesluit genomen dat de Winternoodopvang aan de Sontweg een noodopvang wordt en vanaf 2026 het gehele jaar open zal zijn.
Zorg en veiligheid
In 2025 werkten we verder aan onze ambities Groningen leefbaar, veilig en kansrijk te maken en houden voor onze meest kwetsbare inwoners. Inwoners met onbegrepen gedrag verdienen tijdige ondersteuning die veiligheid, stabiliteit en perspectief biedt. Daarom hebben we in 2025 extra ingezet op vroegsignalering, zodat we problemen sneller in beeld krijgen en eerder passende hulp kunnen bieden. We hebben een start gemaakt met de toepassing van het AVE (Aanpak Voorkomen Escalatie)-model in de praktijk, waardoor professionals steeds meer een gezamenlijke taal spreken en effectiever samenwerken bij complexe casuïstiek. Dit helpt ons sneller en effectiever op te trekken, waardoor inwoners beter zijn geholpen.
In 2025 hebben we belangrijke stappen gezet om mensenhandel binnen zorg- en opvanginstellingen beter aan te pakken. We organiseerden focusgroepen en een studiedag met ruim 70 professionals uit zorg, onderwijs, opsporing en ervaringsdeskundigheid. De inzichten die dit opleverde vormen nu de basis voor een whitepaper én voor een gezamenlijke basisaanpak waar instellingen en partners samen aan werken. Daarmee hebben we in 2025 een stevige basis gelegd voor een structurele en beter georganiseerde aanpak van uitbuiting, zodat cliënten beter worden beschermd. We voerden in 2025 het actieplan huiselijk geweld, kindermishandeling en geweld tegen vrouwen uit, waar het laagdrempelige steunpunt Filomena onderdeel van uitmaakt.
Het bieden van een passend thuis voor alle inwoners van Groningen is een omvangrijke en belangrijke opgave. Voor steeds meer mensen is dit geen vanzelfsprekendheid. Er is intensief gewerkt aan het versterken van de gemeentelijke regierol om beter te bepalen waar ontwikkelkansen liggen voor vernieuwende woon-zorg locaties en om gelijktijdig een evenwichtige spreiding te waarborgen om de leefbaarheid en draagkracht van wijken en buurten te bewaken.