Programma 3: Vitaal en Sociaal | Deelprogramma 3.3: Welzijn, gezondheid, zorg en diversiteit

Deelprogramma 3.3: Welzijn, gezondheid, zorg en diversiteit

In dit brede deelprogramma staan resultaten en activiteiten centraal die gericht zijn op het versterken van de lokale sociale basis. Het draait daarbij om het bevorderen en faciliteren van gezonde, vitale leefgemeenschappen in wijken en buurten waarin bewoners omwille van hun talenten en hun betekenis voor de ander worden uitgenodigd om mee te doen. Daarnaast richt het deelprogramma zich op het verlenen van (al dan niet tijdelijke) ondersteuning en zorg, ten behoeve van het herstel en de bevordering van de zelfredzaamheid en participatie van onze inwoners. De zorg en ondersteuning, die aanvullend is op de eigen kracht en mogelijkheden van onze inwoners, kennen een preventief karakter en staan in het teken van het voorkomen van escalaties. Indien hiervan toch sprake is, bieden we een doelmatig vangnet (bijvoorbeeld in de vorm van maatschappelijke opvang of jeugdhulp) en werken we vanuit dat perspectief aan het herstel van regie. Daarbij hebben we specifiek aandacht voor inwoners die vanuit maatschappelijk perspectief ondersteuning nodig hebben, maar hier zelf niet direct aanleiding toe zien. Deze groepen inwoners begeven zich vaak op het grensvlak tussen zorg en veiligheid.

Doelen Deelprogramma 3.3: Welzijn, gezondheid, zorg en diversiteit

Het deelprogramma 3.3. is inhoudelijk breed en divers. Aan de hand van vier beleidsvelden werken we via uiteenlopende interventies aan de maatschappelijke opgaven van onze gemeente. Met deze samenhangende inspanningen dragen we bij aan onze gezamenlijke ambitie om Groningen een gemeente te laten zijn waar een ieder prettig, gezond en veilig kan wonen, verblijven en samen leven. Daarbij vinden we het van belang dat iedereen op een volwaardige manier aan de samenleving kan meedoen.

Deze algehele ambitie is hieronder vertaald naar een vijftal maatschappelijke doelen waartoe dit deelprogramma zich specifiek verhoudt:

Inwoners leven prettig met elkaar samen en voelen zich betrokken bij hun leefomgeving (I - II - III);
Kinderen en jongeren groeien gezond, veilig en kansrijk op tot zelfstandige volwassenen (II - V - VI));
Inwoners leven zo lang mogelijk in goede gezondheid, het liefst in de eigen thuisomgeving (II - V - VI));
Inwoners doen naar vermogen mee aan de samenleving, ook bij gezondheidsbelemmeringen (II - III -IV);
Inwoners voelen zich veilig en geborgen, zowel in de thuisomgeving als daar buiten (I - III - V).

In de navolgende tabel zijn deze maatschappelijke doelen verder uitgewerkt in tien concrete ‘-er’ doelen (bet-er, hog-er, me-er, etc.). Hiermee geven we richting aan de gewenste maatschappelijke veranderingen die we beogen en de inzet die we voorstaan in de beleidsvelden van dit deelprogramma. Deze doelen zijn geclusterd, waarbij de Romeinse cijfers (hierboven tussen haakjes) globaal inzicht geven in hoe deze ‘-er’ doelen samenhangen met de ‘hogere’ maatschappelijke doelen.

Aan de hand van effectindicatoren geven we verderop telkens aan hoe we de veranderingen in de samenleving ten aanzien van deze '-er' doelen volgen. We concretiseren hier ons beoogde ambitieniveau en houden zo zicht op waar we staan ten opzichte van ons gewenste beeld.

Doelen
I Samen leven:
Meer inwoners gaan op een prettige wijze met elkaar om, kennen elkaar en voelen zich opgenomen en geaccepteerd;
Meer inwoners voelen zich (actief) betrokken bij en verantwoordelijk voor de leefbaarheid van de eigen woonomgeving.
II Sociale infrastructuur:
Meer inwoners zijn tevreden over de mate waarin de sociale infrastructuur in buurten, wijken en dorpen aansluit op de eigen behoeften en wensen.
III Sociale participatie en steun:
Meer inwoners hebben een sterk en divers sociaal netwerk met betekenisvolle relaties waarop zij kunnen terugvallen;
Meer inwoners kunnen op een volwaardige manier meedoen aan de samenleving en hebben het gevoel er te toe doen.
IV Eigen kracht, weerbaarheid en zelfregie
Meer inwoners zijn in staat regie te voeren over het eigen leven en - daar waar nodig - zelf hulp te organiseren;
Meer inwoners kunnen zich zelfstandig redden bij het doen van alledaagse handelingen.
V Lichamelijke en geestelijke gezondheid
Meer (jonge) kinderen en jeugdigen groeien op in een stimulerende, gezonde omgeving;
Meer inwoners zijn tevreden over het eigen leven en voelen zich gezond en gelukkig.
VI Leef- en gezondheidspatronen
Minder (jonge) kinderen en jeugdigen komen in aanraking met genotsmiddelen, zoals alcohol, tabak en drugs.

Effectindicator(en)

Met de volgende effectindicator(en) wordt de voortgang van de uitvoering van ons beleid gemeten. Indien er geen cijfers beschikbaar zijn voor dat jaar staat er een streepje. In dat geval wordt de indicator niet jaarlijks gemeten.

I: Relatie doelen en effectindicatoren t.a.v. 'Samen leven'

Doelen	Effectindicator(en)
Meer inwoners gaan op een prettige wijze met elkaar om, kennen elkaar en voelen zich opgenomen en geaccepteerd;	% Inwoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft dat buurtgenoten prettig met elkaar omgaan; % Inwoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft zich in de afgelopen 12 maanden (wel eens) gediscrimineerd te hebben gevoeld.
Meer inwoners voelen zich (actief) betrokken bij en verantwoordelijk voor de leefbaarheid van de eigen woonomgeving.	% Inwoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft zich in de afgelopen 12 maanden (wel eens) actief te hebben ingezet [..] ten gunste van de eigen woonbuurt; % Inwoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft zich in de afgelopen 12 maanden (wel eens) actief te hebben ingezet op het gebied van het verrichten van vrijwilligerswerk.

Effectindicator(en)	Behaald 2023	Behaald 2024	Beoogd 2025	Behaald 2025
% Perceptie prettige omgang buurtgenoten	-	74%	-	-
% Perceptie slachtoffer discriminatie (i) %ja, in eigen buurt (ii) % ja, totaal	-	(i) 7% (ii) 11%	-	-
% Actief in eigen buurt (ja)	-	26%	-	-
% Vrijwilligerswerk (ja)	-	31%	-	-

Toelichting
De bovenstaande effectindicatoren komen allen uit de wijkenenquête Leefbaarheid & Veiligheid (OIS Groningen). Deze wordt 1x per 2 jaar (op de even jaren) afgenomen onder een substantieel deel van de inwoners van Groningen. Voor meer achtergrondinformatie of gebiedsgerichte verdiepingen verwijzen we naar de gemeentelijke Basismonitor.

II: Relatie doelen en effectindicatoren t.a.v. 'Sociale infrastructuur'

Doelen	Effectindicator(en)
Meer inwoners zijn tevreden over de mate waarin de sociale infrastructuur in buurten, wijken en dorpen aansluit op de eigen behoeften en wensen.	% Inwoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft (zeer) tevreden te zijn over de aanwezigheid van plekken om elkaar te ontmoeten, in of nabij de eigen woonbuurt; % Inwoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft (zeer) tevreden te zijn over de aanwezigheid van instanties voor informatie, advies en/of ondersteuning, in of nabij de eigen woonbuurt.

Effectindicator(en)	Behaald 2023	Behaald 2024	Beoogd 2025	Behaald 2025
% Tevredenheid aanwezigheid ontmoetingsplekken	-	59%	-	-
% Tevredenheid aanwezigheid maatschappelijke instanties	-	67%	-	-

Toelichting
De bovenstaande effectindicatoren komen beide uit de wijkenenquête Leefbaarheid & Veiligheid (OIS Groningen). Deze wordt 1x per 2 jaar (op de hele jaren) afgenomen onder een substantieel deel van de inwoners van Groningen. Voor meer achtergrondinformatie of gebiedsgerichte verdiepingen verwijzen we naar de gemeentelijke Basismonitor.

III: Relatie doelen en effectindicatoren t.a.v. 'Sociale participatie en steun'

Doelen	Effectindicator(en)
Meer inwoners hebben een sterk en divers sociaal netwerk met betekenisvolle relaties waarop zij kunnen terugvallen;	% Inwoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft zich (wel eens) eenzaam te voelen; % Inwoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft voldoende contacten te hebben.
Meer inwoners kunnen op een volwaardige manier meedoen aan de samenleving en hebben het gevoel er te toe doen.	% Inwoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft (zeer) tevreden te zijn over de wijze van meedoen aan de Groningse samenleving.

Effectindicator(en)	Behaald 2023	Behaald 2024	Beoogd 2025	Behaald 2025
% Ervaren eenzaamheidsgevoelens	-	25%	-	-
% Perceptie voldoende contacten (ja)	-	94%	-	-
% Tevredenheid meedoen aan samenleving (i) %7 of hoger (ii) rapportcijfer	-	(i) 81% (ii) 7,4	-	-

IV: Relatie doelen en effectindicatoren t.a.v. 'Eigen kracht, weerbaarheid en zelfregie'

Doelen	Effectindicator(en)
Meer inwoners zijn in staat regie te voeren over het eigen leven en - daar waar nodig - zelf hulp te organiseren;	% Inwoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft terug te kunnen vallen op hulp of zorg vanuit de eigen omgeving, indien dit nodig is (eens, neutraal); % Inwoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft gemakkelijk zelf hulp te kunnen regelen c.q. organiseren, indien dit nodig is (eens, neutraal);
Meer inwoners kunnen zich zelfstandig redden bij het doen van alledaagse handelingen.	% Inwoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft zich (zeer) belemmerd te voelen in het dagelijks functioneren door lichamelijke en/of mentale gezondheidsproblemen.

Effectindicator(en)	Behaald 2023	Behaald 2024	Beoogd 2025	Behaald 2025
% Perceptie kunnen terugvallen op hulp	-	97%	-	-
% Perceptie makkelijk zelf hulp kunnen organiseren (% eens, excl. 'neutraal')	-	74%	-	-
% Ervaren belemmeringen dagelijks functioneren	-	42%	-	-

V: Relatie doelen en effectindicatoren t.a.v. 'Lichamelijke en geestelijke gezondheid'

Doelen	Effectindicator(en)
Meer (jonge) kinderen en jeugdigen groeien op in een stimulerende, gezonde omgeving;	% Jongeren (klas 2 en 4 VO) dat zich onvoldoende weerbaar voelt; % Jongeren (klas 2 3n 4 VO) dat psychische klachten heeft.
Meer inwoners zijn tevreden over het eigen leven en voelen zich gezond en gelukkig.	% Jongeren (klas 2 en 4 VO) dat zich gezond voelt; % Inwoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft zich gezond te voelen.

Effectindicator(en)	Behaald 2023	Behaald 2024	Beoogd 2025	Behaald 2025
% Perceptie onvoldoende weerbaar jongeren (VO)	13%	-	<10%	-
% Psychische klachten jongeren (VO) (MH15 methodiek) *	33%	-	<30%	-
% Ervaren gezondheid jongeren (VO)	78%	-	>80%	-
% Ervaren gezondheid volwassenen (i) %, 7 of hoger (ii) rapportcijfer	-	(i) 79% (ii) 7,5	-	-

Toelichting
De eerste drie bovenstaande effectindicatoren komen allen uit de Jeugdgezondheidsenquête (GGD Groningen). Deze wordt 1x per 4 jaar (op de oneven jaren) afgenomen onder scholieren van het Voortgezet Onderwijs (klas 2 en 4). Voor meer achtergrondinformatie en vergelijking met andere gemeenten in de provincie verwijzen we naar de website GGD in cijfers. In 2023 is vanwege de Coronaperiode door de GGD'en een extra meting gedaan, deze is in 2025 niet opnieuw uitgevoerd.
* Deze indicator werd voorheen op een andere wijze uitgewerkt. De score voor 2021, die in eerdere P&C-producten gepresenteerd werd, was 24% volgens deze oude methodiek. De nieuwe cijfers baseren zich op de MH15 methodiek en zijn derhalve niet 1:1 vergelijkbaar met de oude variant.
De vierde van de bovenstaande effectindicatoren komt uit de wijkenenquête Leefbaarheid & Veiligheid (OIS Groningen). Deze wordt 1x per 2 jaar (op de even jaren) afgenomen onder een substantieel deel van de inwoners van Groningen. Voor meer achtergrondinformatie of gebiedsgerichte verdiepingen verwijzen we naar de gemeentelijke Basismonitor.

VI: Relatie doelen en effectindicatoren t.a.v. 'Leef- en gezondheidspatronen'

Doelen	Effectindicator(en)
Minder (jonge) kinderen en jeugdigen komen in aanraking met genotsmiddelen, zoals alcohol, tabak en drugs.	% Jongeren (klas 2 en 4 VO) dat te kennen geeft in de laatste 4 weken (wel eens) alcohol te hebben gedronken; % Jongeren (klas 2 en 4 VO) dat te kennen geeft in de afgelopen maand cannabis te hebben gebruikt.

Effectindicator(en)	Behaald 2023	Behaald 2024	Beoogd 2025	Behaald 2025
% Alcoholgebruik jongeren (VO)	27%	-	<25%	-
% Cannabisgebruik jongeren (VO)	7%	-	<5%	-

Toelichting
De twee bovenstaande effectindicatoren komen uit de Jeugdgezondheidsenquête (GGD Groningen). Deze wordt 1x per 4 jaar (op de oneven jaren) afgenomen onder scholieren van het Voortgezet Onderwijs (klas 2 en 4). Voor meer achtergrondinformatie en vergelijking met andere gemeenten in de provincie verwijzen we naar de website GGD in cijfers. In 2023 is vanwege de Coronaperiode door de GGD'en een extra meting gedaan, deze is in 2025 niet opnieuw uitgevoerd.

Relevante beleidsnota's

Het deelprogramma is verder uitgewerkt in de volgende beleidsdocumenten:

Stimulering Samenlevingsopbouw
Nota 'Sociale basis voor elkaar' (2023-2026 )
Nota Mantelzorg 'Van onschatbare waarde' (2023-2026 )
Uitvoeringsprogramma 'Ouderen en wijzer in Groningen' (2023-2026 )
Sociale basis: Actielijn vrijwillige inzet (2023-2026 )