Paragraaf 2: Klimaat

Hernieuwbare energie

Zon
In 2021 zijn de beleidskaders zonneparken en zon op daken vastgesteld. Daarin is vastgelegd dat voor de invulling van de ambitie voor hernieuwbare zonne-energieproductie, ten minste voor 950 MWp aan zonnepanelen binnen de gemeentegrenzen in 2035 moeten zijn geïnstalleerd. Dat komt overeen met ongeveer 2 miljoen zonnepanelen. Die zonnepanelen worden bij voorkeur geplaatst op daken of boven parkeerterreinen. Niet elk dak is echter geschikt voor zonnepanelen. Van de 900 MWp is 450MWp op daken en boven parkeerterreinen in 2035 technisch gezien haalbaar. Dat betekent dat de overige 500MWp in zonneparken gerealiseerd moet worden. Deze ambitie wordt ook weergegeven in onderstaande tabel 2.

Tabel 2: zonnepanelen (MWp) ambitie, werkelijk en prognose

Zon op daken
Tot en met 2023 lag het jaarlijks aantal geïnstalleerde zonnepanelen op daken hoger dan de ambitie. Met het besluit in 2024 van de afbouw van de salderingsregeling en de veranderende marktomstandigheden bij bedrijfsdaken is de groei van het aantal zonnepanelen op daken fors afgenomen. Het werkelijk aantal geïnstalleerde zonnepanelen loopt steeds meer uit de pas met de ambitie. Voor 2026 verwachten we een zeer geringe toename van slechts 6 MW aan zonnepanelen op daken. Met de kennis van nu verwachten we een gestage ontwikkeling van zon op daken tot 250 MWp in 2030.

Zonneparken
Door het openen van het zonnepark Fledderbosch nabij de Rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) Garmerwolde begin 2024 is het opgesteld vermogen in zonneparken in de gemeente in één stap fors toegenomen. In 2025 is het zonthermiepark Dorkwerd geopend. Deze produceert warmte en is daarom niet opgenomen in bovenstaande tabel. Op 17 december 2025 heeft de raad besloten tot realisatie van het Energiepark Meerstad-Noord. In 2026 wordt de realisatie van het Energiepark Meerstad-Noord voorbereid. We verwachten dat hierdoor in 2030 het opgestelde vermogen in zonneparken stijgt naar ongeveer 400 MWp.

Invloed gemeente op zonne-energie
Zonne-energie ontwikkelt zich minder snel dan onze ambitie. Ambitie en realiteit lopen steeds meer uit de pas. Technisch gezien is er voor 450 MWp aan ruimte op daken en voor 500 MWp in zonneparken, maar is echter sterk afhankelijk van nationaal beleid en autonome ontwikkelingen. De invloed van de gemeente is beperkt. Op nationaal en regionaal niveau (provincie en de RES) lobbyen wij voor stimulerende maatregelen en regelgeving. Waar we wel invloed op hebben grijpen we in.

Stand van zaken lokale initiatieven
Door veranderde marktomstandigheden, ingeperkte ruimtelijke mogelijkheden en netcongestie blijven initiatieven voor lokale coöperatieve zonneparken of zonnecarports vooralsnog achterwege. Business cases voor kleine zonneparken zijn nu niet (meer) rond te rekenen. Energiecoöperaties zijn nog steeds geïnteresseerd om maatregelen te nemen om klimaatverslechtering tegen te gaan, maar zijn afhankelijk van gunstigere marktomstandigheden. We blijven samen met energiecoöperaties verkennen onder welke voorwaarden en toch projecten ontwikkeld kunnen worden. We onderzoeken de juiste vorm voor exploitatie en verkennen daarbij de samenwerking met energiecoöperaties. Hiervoor hebben we in 2025 in totaal 22 aanmoedigingssubsidies verleend aan energiecoöperaties.

Wind
Sinds het vaststellen van het windbeleid (Windkracht Groningen en 10 Windregels Ten Boer) is op basis van een uitvoerige verkenning (Windverkenning en Verdieping) in afstemming met een klankbordgroep (Windplatform) een zoekgebied voor de opwek van windenergie binnen onze gemeentegrenzen geïdentificeerd. De vergunningsbevoegdheid voor een windpark binnen dit zoekgebied is daarbij grotendeels vanuit de provincie naar de gemeente gedelegeerd. Dit zoekgebied betreft Roodehaan waar in 2025 nieuwe stappen zijn gezet naar realisatie van Windmolens Roodehaan, bestaande uit 6 windmolens in lijnopstelling samen goed voor ongeveer 20MW windenergie, oftewel hernieuwbare elektriciteit voor 20.000 Groninger huishoudens per jaar.

Per 2025 werkt de gemeente Groningen gelijkwaardig samen met omwonenden van dit gebied, verenigd in de energiecoöperatie MEERDorpen EnergieCoöperatie (MDEC), om Windmolens Roodehaan te ontwikkelen, realiseren en te exploiteren. Om de gezamenlijke planontwikkeling van Windmolens Roodehaan te doorlopen heef uw gemeenteraad op 19 november 2025 het benodigde plankostenkrediet (circa 4 miljoen euro) toegekend.

In 2025 zijn we, samen met MDEC, gestart met de planontwikkeling van Windmolens Roodehaan en de businesscase verder te ontwikkelen waarbij we de risico’s adresseren en proberen te beheersen.  

Netcongestie
Netcongestie vormt een structureel en langdurig probleem en zet woningbouw, economie, maatschappelijke voorzieningen en de verduurzaming van woningen, bedrijven en mobiliteit onder druk. Door een tekort aan transportcapaciteit op het elektriciteitsnet krijgen grootverbruikers geen nieuwe of zwaardere aansluitingen en lopen de wachttijden voor kleinverbruikers sterk op.

De structurele oplossing ligt in grootschalige netverzwaringen, waarin Enexis en TenneT de komende jaren ongekend investeren. Als gemeente hebben wij en blijven wij nauw samenwerken met Enexis in het inpassingsteam om de aanleg van extra midden- en laagspanningsinfrastructuur te versnellen. Voor de hoogspanningsprojecten is een samenwerkingsverband ingericht (het Versnellingsatelier) met TenneT, Enexis en de gemeente. Doel van deze intensivering van samenwerken is om de netverzwaring zo snel en gecoördineerd mogelijk te realiseren. Zo wordt in het Energiepark Meerstad-Noord een nieuw hoog ‑ en middenspanningsstation gerealiseerd als onderdeel van een volledig natuurinclusief energielandschap. Dit vormt een belangrijke bouwsteen voor de toekomstige regionale energievoorziening. Het station wordt aangelegd door TenneT en Enexis en is nodig om het elektriciteitsnet te versterken, netcongestie te verminderen en ruimte te bieden aan nieuwe duurzame initiatieven in de regio.  

De netverzwaring is naar verwachting pas rond 2035 volledig afgerond. Totdat die tijd zetten we in op een handelingsperspectief om, binnen de beperkingen van netcongestie, zoveel mogelijk van onze ambities voor woningbouw, economie en voorzieningen te blijven realiseren. Dit vraagt om een slimmer en efficiënter gebruik van het bestaande elektriciteitsnet, onder meer door netbewust bouwen, netcongestiemanagement, lokale opslag van stroom en warmte en het toepassen van tijdelijke oplossingen zoals opslag en regelbare opwek. Tegelijkertijd blijven wij ons richting het Rijk inzetten voor aanpassing van regelgeving die het effectief aanpakken van netcongestie belemmert, en vragen wij blijvend aandacht en prioriteit voor de specifieke opgave van Groningen (Nij Begun).

Opslag
We zien dat dat nieuwe duurzame energieprojecten op dit moment vrijwel alleen financieel rendabel zijn wanneer zij worden gecombineerd met energieopslag. Daarnaast kan opslag ook helpen bij netcongestie. In het Energiepark Meerstad-Noord wordt een batterijopslag van 50 MW gerealiseerd als onderdeel van het nieuwe energielandschap. Deze opslag vormt samen met het zonnepark en het nieuwe hoog ‑ en middenspanningsstation één geïntegreerd systeem. Dit helpt bij netcongestie onder andere door:

• Opvangen van piekproductie: de batterij slaat zonne ‑ energie op wanneer de productie hoog is en de vraag laag, waardoor overbelasting van het net wordt voorkomen.
• Verminderen van netcongestie: het opladen en ontladen kan worden afgestemd op netbelasting, wat helpt om congestie in de regio Groningen te beperken.
• Stabiliseren van het netwerk: de opslag maakt het energielandschap geschikt om vermogen flexibel en snel te leveren of af te nemen, wat essentieel is voor een betrouwbaar energiesysteem.

Groningen Stroomt Door

In 2025 hebben we het project op Corpus den Hoorn afgerond. Uit dit onderzoek is gebleken dat hier geen acute problemen zijn met netcongestie, maar mogelijk wel in de toekomst. We hebben de bedrijven hierop gewezen om hier over na te denken en proactief op te handelen. Op de Hoogte bleek een collectieve oplossing niet haalbaar en is uiteindelijk de bedrijven met urgente problemen geadviseerd om individuele maatregelen te treffen achter de meter. Op Zuidoost zijn we verder gegaan om het grootschalige energielandschap verder uit te werken met de bedrijven en de netbeheerder. Dit is een lange-termijn-project met een aantal deelprojecten. Deze deelprojecten zitten nu in de realisatiefase.

Daarnaast hebben we een project opgestart op de Zernike Campus en zijn we bezig met de verkenning voor een collectieve batterij op Ulgersmaborg Noord. Voor Zernike is de analysefase eind 2025 afgerond en zien we urgente problemen, maar ook potentie. Begin 2026 gaan we daarom verder met de ontwikkelfase hier. Naast het collectieve spoor zijn we ook bezig met meer individuele aanpakken. In de praktijk blijkt dat de urgentie niet voor alle bedrijven hoog is op dit moment. Hierdoor is het soms ingewikkelder om tot collectieve oplossingen te komen en zijn oplossingen achter de meter eenvoudiger te realiseren. Dit spoor loopt parallel aan de collectieve aanpakken.

Waterstof
De gemeente Groningen is actief betrokken bij regionale, nationale en Europese waterstofprojecten en vervult hierin een voortrekkersrol, vooral op het gebied van mobiliteit. Een deel van het gemeentelijk wagenpark is inmiddels emissievrij gemaakt met waterstof, waarmee we bijdragen aan duurzaamheid, kennisontwikkeling en innovatie. Tegelijkertijd is de beschikbaarheid van groene waterstof voorlopig onvoldoende om vóór 2035 een grote rol te spelen in het aardgasvrij maken van gebouwen.

Een belangrijk voorbeeld van onze inzet is het Europese HEAVENN ‑ project (Horizon 2020), waarin we samen met ongeveer dertig partners werken aan de ontwikkeling van de waterstofeconomie in Noord ‑ Nederland. Binnen het mobiliteitscluster breiden wij het gemeentelijk wagenpark uit met waterstofvuilniswagens; vijf daarvan zijn al in gebruik genomen. In 2025 ontvingen wij een delegatie van EU ‑ mobiliteitsexperts van het Clean Hydrogen Partnership om onze waterstofvrachtwagens te demonstreren. De kennis die wij binnen HEAVENN opdoen sluit aan op eerdere deelname aan Europese projecten zoals HECTOR en REVIVE. Deze initiatieven vormden een belangrijke basis voor de huidige professionalisering en opschaling van waterstoftoepassingen binnen onze organisatie en de regio .

Groen gas
Om richting 2035 CO₂-neutraal te worden, speelt ook de productie van groen gas een belangrijke rol. Biogas wordt geproduceerd door vergisting van onder meer slib, afval van stortplaatsen, tuinafval, resten groente en fruit, en dierlijke restproducten zoals koeienmest. De gemeente maakt zelf ook gebruik van groen gas. Om ons gasverbruik te vergroenen en om de productie van groen gas te stimuleren koopt de gemeente Groningen sinds 2019 jaarlijks 3% extra van haar gasvolume in als Groen Gas via Garanties van Oorsprong (GvO’s). In 2025 is daarmee 21% van het gasverbruik groen ingekocht. Het college heeft besloten om deze lijn voor de jaren 2026 en 2027 voort te zetten. Omdat die GvO’s, net als bij elektriciteit, los verhandelbaar zijn, kan de gemeente een bewijs van Groen Gas inkopen zonder direct met een producent (bijvoorbeeld een vergister) verbonden te zijn.
Nu wil ook het Rijk de gasmarkt vergroenen en daarom gaat vanaf 1 januari 2027 de Bijmengverplichting van kracht. Deze verplicht energieleveranciers om een groeiend aandeel van hun gasleveringen te verduurzamen met groen gas. Het kabinet streeft ernaar dat in 2030 jaarlijks ten minste 2 miljard m³ groen gas wordt geproduceerd - een bijna vertienvoudiging ten opzichte van 2022.

Duurzame warmte
In het Warmtetransitieplan 2022-2030 hebben we aangegeven in welke buurten we de komende periode werken aan een aardgasvrije verwarming door hier een warmtenet aan te leggen. Met de warmtesysteemkaart in het Warmtetransitieplan geven we inzicht in het toekomstbeeld voor de andere buurten en dorpen om aardgasvrij te worden.

In 2025 hebben we gewerkt aan het Omgevingsprogramma Warmte 2026-2030. Dit wordt, met de inwerkingtreding van de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (verwacht 1 juli 2026) een verplicht programma onder de Omgevingswet. Het programma biedt inzicht in de activiteiten die de gemeente de komende jaren onderneemt op het gebied van de warmtetransitie. Daarnaast biedt het inzicht met scenario’s hoe uiteindelijk onze aardgasvrije gemeente eruit kan komen te zien. Onderdeel van het programma wordt beschrijving van de uitgevoerde participatie, een herijking van de analyse van de warmtebronnen en inzicht in de milieueffecten van het warmtenet. In maart 2025 hebben we met de raad de hoofdlijnen van het programma besproken en we verwachten het Omgevingsprogramma Warmte medio 2026 te kunnen vaststellen (na inwerkingtreding Wgiw ).

De aangekondigde Wet collectieve warmte is op 9 december 2025 in de Eerste Kamer aangenomen en de verwachte inwerkingtreding is verschoven naar 1 januari 2027. Samen met WarmteStad BV bereiden we ons voor op de komst van deze nieuwe wetgeving.

Begin 2025 hebben we samen met provincie, gemeentes Eemsdelta en Hogeland, Gasunie, WarmteStad, Enpuls en Groningen Seaports een samenwerkingsovereenkomst gesloten voor onderzoek naar de haalbaarheid van de aanleg van een warmtesysteem in de Eemsregio-Groningen. In diverse werkgroepen is onder de naam Eemswarmte Thuis hieraan gewerkt. Resultaten worden in de loop van 2026 verwacht.

WarmteStad
Ruim 1.500 nieuwe woningequivalenten (WEq) zijn in 2025 aangesloten op het warmtenet Noordwest. Daarmee worden aan het einde van 2025 ongeveer 8.000 woningequivalenten voorzien van betaalbare en, in toenemende mate, duurzame warmte. Nog eens 2.000 woningequivalenten zijn gecontracteerd en worden in de komende jaren aangesloten. In 2025 zijn diverse projecten in uitvoering of afgerond, waaronder aansluiting van meerdere utiliteitsgebouwen op de Zernikecampus, aansluiting van gebouwen van corporaties in o.a. Selwerd, Paddepoel, Vinkhuizen en Kostverloren en onderdelen van verschillende tracés. Een voorbeeld hiervan is de gestuurde boring onder de Zernikelaan, die aansluiting van diverse gebouwen van de RUG mogelijk maakt. Voor 2026 is de verwachting dat WarmteStad rond de 1.500 tot 2.000 nieuwe WEq zal aansluiten. Het zonthermiepark Dorkwerd is sinds eind 2024 operationeel. Verdere optimalisaties worden met Novar en TVP Solar onderzocht om de duurzame fractie van de warmtelevering verder te doen stijgen.

Sinds oktober 2025 is de gemeente 100% eigenaar van WarmteStad na het overnemen van de 50% van de aandelen WarmteStad van het Waterbedrijf. Vooruitlopend hierop is in 2025 een verkenning gestart naar mogelijke nieuwe publieke samenwerkingspartners die mee kunnen investeren in WarmteStad. Vergevorderde gesprekken hiervoor lopen met Energie Beheer Nederland (EBN), waarmee wordt toegewerkt naar een concept samenwerkingsovereenkomst dat als basis dient voor de gemeentelijke besluitvorming voor eventuele toetreding van EBN als aandeelhouder. Hierover hebben wij uw raad deze brief gestuurd.

In 2025 heeft de gemeenteraad besloten tot een nieuwe investering in de vorm van agio van 26,5 miljoen euro voor het warmtenet Noordwest. Tevens is een garantie verstrekt die het aantrekken van nieuwe bankfinanciering mogelijk moet maken. Medio 2026 moet nieuwe bankfinanciering voor Noordwest fase 1 en 2a tot stand zijn gekomen. De gemeentelijke garantie is een tussentijdse oplossing in afwachting van een garantieregeling voor warmtenetten van het Rijk.

Resultaten en activiteiten