Paragraaf 2: Klimaat

Warmtetransitie Gebouwde Omgeving

Onder de gebouwde omgeving verstaan we alle woningen, kantoren en (niet-industriële) bedrijven, waaronder ook maatschappelijk vastgoed. Om aan de doelen van de ‘Routekaart Groningen CO₂-neutraal 2035’ te voldoen zetten we in op warmtetransitie gebouwde omgeving.

Wijkenergieaanpak
De focus van onze wijkenergieaanpak ligt in NoordWest. In de wijken Paddepoel, Selwerd, Vinkhuizen, Kostverloren en Tuinwijk wordt de komende jaren het warmtenet (verder) aangelegd. Na het aansluiten van grote complexen van woningcorporaties en het uitvoeren van pilots in De Larix en Selwerd Zuid wordt de komende jaren ingezet op een verdere inbreiding in deze wijken.

Vinkhuizen
In Vinkhuizen hebben wij in 2025 een integrale werkwijze en plan ontwikkeld voor het aardgasvrij maken van een wijk met aansluiting op een warmtenet. We hebben met alle betrokken partijen (Woningcorporaties, Enexis, WarmteStad, betrokken onderdelen van de gemeente) een wijkenergieplan opgesteld met daarin een voorgenomen planning en uitvoeringsprogramma. Dit plan wordt in 2026 aan uw raad aangeboden. Hierbij wordt nadrukkelijk gekeken naar de mogelijke combinatie met andere opgaven. Met een compleet buurtontwerp worden deze opgaven inzichtelijk gemaakt. Met de stuurgroep warmte (woningcorporaties, WarmteStad en gemeente) zijn in 2025 afspraken gemaakt om te werken aan een meerjarenplanning met als doel om op een gestructureerde en afgestemde werkwijze alle gebouwen voor 2030 op het warmtenet te gaan aansluiten.

Kostverloren
Het warmtenet in Kostverloren zal in 2026 worden aangelegd. Hiervoor hebben wij in deze wijk een wijkinformatiepunt geopend. We hebben een aantal evenementen georganiseerd en bewonersbrieven gestuurd om de bewoners mee te nemen in aanstaande werkzaamheden.

Selwerd
De pilot met aansluiten van particuliere woningen in Selwerd Zuid is onder andere door het wegvallen van een SAH (stimuleringsregeling aardgasvrije huurwoningen) (in dit geval voor VvE's) vertraagd. De verwachting is dat met een nieuwe subsidieregeling in 2026 VvE's aangesloten kunnen worden. Sowieso worden de eerste particuliere woningen alhier aan het warmtenet gekoppeld. De plannen voor wijkvernieuwing en aanleg warmtenet in Selwerd Midden zijn inmiddels gereed. In 2026 start de aanleg. In Selwerd Noord worden de komende jaren bijna alle huurwoningen van Patrimonium aangesloten. Hiermee wordt al een groot deel van deze wijk eind dit jaar aardgasvrij.  

Paddepoel
In de wijk Paddepoel zijn naast het aansluiten van de Castor, Pollux en Morgenster flats (allen van Lefier), complexen aan de Plutolaan en de Bisschop Bekkerschool op het warmtenet verder geen plannen. In deze wijk wordt volop ingezet op het isoleren van woningen. In de Sterrenbuurt zijn 160 adressen benadert om mee te doen met een collectieve inkoop van volledige isolatiepakket. Oftewel na uitvoering voldoen deze woningen aan de isolatiestandaard. Op dit moment hebben 57 huiseigenaren een handtekening gezet om mee te doen. Met nog 46 huiseigenaren zijn wij in gesprek.   

Wijkvernieuwingswijken
In wijkvernieuwingswijken (o.a. De Wijert Noord, Beijum, Lewenborg) waar geen warmtenet wordt aangelegd vorm isolatie de belangrijkste opgave. Een collectieve en projectmatige aanpak op basis van Maatregel 29 (ontwikkeld vanuit de projecten van het Volkshuisvestingsfonds) richt zich op grondgebonden woningen in particulier eigendom daarnaast ondersteunen we met de VvE-desk ook de 40% van de inwoners in de gemeente die in een VvE woont.

Wijert
In de Wijert zijn veel VvE's, onder ander via een pilot (aardgasvrije wijken), zover dat ze kunnen gaan isoleren. Het gaat hierbij om meerdere grote complexen. Ook komt er een isolatieactie voor particuliere woningen. In 2025 hebben we gewerkt aan het wijkenergieplan van deze wijk. In 2026 kan deze worden vastgesteld.  

Beijum
Isoleren van woningen in Beijum Oost heeft onze aandacht, mede omdat dit een zogenaamde 100% gebied is vanwege ligging binnen de contouren van het versterkingsgebied (aardbevingen). Huiseigenaren kunnen dus 100 % subsidie krijgen op het uitvoeren van isolerende maatregelen.

Lewenborg
In Lewenborg hebben we het afgelopen jaar de samenwerking gezocht de wijkvernieuwing. Daarbij hebben we verkend hoe fysieke maatregelen en sociale opgaven elkaar kunnen versterken. Zo hebben we samen met partners in de wijk gekeken hoe het treffen van isolerende maatregelen kan bijdragen aan het verminderen van energiearmoede.

Bewonersparticipatie
Ten aanzien van bewonersparticipatie hebben wij in samenwerking met woningcorporaties, Grunneger Power, WarmteStad en vertegenwoordigers van bewonersorganisaties een blauwdruk bewonersparticipatie gemaakt. Onze woningcorporaties maken gebruik van een soortgelijke blauwdruk voor het meenemen van hun huurders in de verduurzamingsopgave. We gaan actief inzetten op het gebruik en toepassen van beide blauwdrukken.  

Fonds Energietransitie
We vinden het essentieel dat iedereen in onze gemeente mee kan doen met de energietransitie. In al onze aanpakken houden we hier rekening mee. Ter ondersteuning is het Fonds Energietransitie ingesteld. Vanuit dit fonds zijn aanvullende financiële instrumenten beschikbaar om het voor iedere inwoner mogelijk te maken hun woning te verduurzamen. In de rapportage voortgang aanpak eerlijke energietransitie en energiearmoede  hebben we u over de laatst stand van zaken geïnformeerd.

Transitie huishoudens

Gebiedsaanpak (isolatieaanpak)
In 2025 hebben wij hard gewerkt aan het maken van het uitvoeringsplan isoleren particuliere woningen gemeente Groningen 2026 –2030. Deze zal begin 2026 aan uw raad worden aangeboden. Het uitvoeringsprogramma bestaat uit drie sporen; een gemeentebrede aanpak, een gebiedsgerichte projectmatige aanpak en een doelgroepaanpak (bv. energiearmoede). Onze uitvoeringsorganisatie is gereed en het jaar 2026 staat in het teken van de eerste grote projectmatige isolatieprojecten waar de gemeente zelf de regie heeft.  

Nij Begun maatregel 29
Het jaar 2025 werd grotendeels besteed aan de voorbereiding op de start van deze subsidieregeling. Vanaf 3 juni was het mogelijk om subsidie aan te vragen voor al uitgevoerde isolatiewerkzaamheden. Dit ging om werkzaamheden uitgevoerd na 25 april 2023. Het regulier loket, op basis van postcodes ging op 2 september 2025 open.

In de eerste weken na 3 juni zijn veel aanvragen bij Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) binnengekomen. Met name aanvragen voor subsidie voor vervangen van kozijnen en plaatsen van triple glas waren populair. In 2025 (stand aanvragen SNN op 22 december 2025) hebben 3663 adressen uit onze gemeente subsidie (terugwerkende kracht) aangevraagd. Het gaat hierbij om een aangevraagd subsidiebedrag van meer dan 29 miljoen euro. Hiervan is ruim de helft inmiddels toegekend. Zoals al eerder aangegeven ging het hier vooral om subsidie voor dubbel, tripel glas en kozijnen. Ook uitvoeren van vloer- en dakisolatie was populair. Het aanvragen van subsidie voor triple glas en kozijnen was alleen mogelijk in het kader van de regeling terugwerkende kracht.

Nieuwe aanvragen voor nog uit te voeren maatregelen (vanaf 2 juni) moeten sowieso voorzien zijn van een isolatieplan. Op 2 juni waren er helaas nog maar 16 isolatieplan makers waardoor deze start moeizaam ging. In 2025 hebben 163 adressen subsidie aangevraagd. Het gaat hierbij om een aangevraagd subsidiebedrag van bijna 1 miljoen euro. Wederom ging een merendeel van deze subsidie naar HR++glas. Daarnaast is een aanzienlijk bedrag aangevraagd voor dakisolatie.

Lokale Aanpak Isolatie
Naast maatregel 29 zetten wij ook het beschikbare budget uit het Nationaal Isolatieprogramma (NIP) in. Voor alle drie de tranches (1, 2 en 3) hebben wij subsidie aangevraagd én toegekend gekregen. Hiermee hebben we tot 2030 ruim 13 miljoen euro beschikbaar.

Binnen het NIP ligt extra nadruk op het toepassen van biobased isolatiematerialen. Daarnaast ondersteunen we VvE’s extra door tools te ontwikkelen waarmee zij zichzelf eenvoudig kunnen activeren. Ook leveren we financiële deskundigheid wanneer er leningen moeten worden aangevraagd. Verder is het mogelijk om een aanvullende bijdrage te ontvangen voor goede ventilatiesystemen.

Met dit budget kunnen we bovendien na de isolatiemaatregelen een nieuw energielabel verstrekken én een deskundig advies laten opstellen over de stappen richting aardgasvrij wonen. Het doel blijft daarbij om vooral koopwoningen met een slecht energielabel (D, E, F of G) te verbeteren.
Daarnaast kunnen we vanuit het Volkshuisvestingsfonds bewoners in de wijken Vinkhuizen, Paddepoel en Selwerd ondersteunen door de eigen bijdrage in maatregel 29 te verlagen van 50% naar 25%.

Doelgroepen aanpak
Bestrijden energiearmoede
De woonlasten en energieprijzen blijven stijgen en daardoor wordt de energierekening voor een steeds groter wordende groep moeilijker te betalen. In Groningen had in 2024 6.1% van de inwoners van de gemeente een laag inkomen met óf hoge energierekening óf een woning met een lage energetische kwaliteit. Naast de eigen inzet met het Fonds Energietransitie heeft de gemeente Groningen ook middelen ontvangen vanuit het Rijk voor de aanpak van energiearmoede. Het totale budget is 12,1 miljoen euro en de looptijd van het programma is tot eind 2027. Afgelopen jaar is vanuit het Rijk opnieuw budget beschikbaar gesteld om energiearmoede aan te pakken. In totaal 30 miljoen euro. Hoeveel hiervan precies onze gemeente toekomt is nog niet duidelijk. De middelen zijn bedoeld om de lokale aanpak van energiearmoede te intensiveren en het bereik van huishoudens die hulp nodig hebben te vergroten. Gemeenten kunnen het geld onder meer inzetten voor verduurzamingsinitiatieven, energiecoaches en inkomensondersteuning.

 In 2025 is uitgevoerd:

• De witgoedactie, waarbij Stadjerspashouders hun oude witgoed konden inruilen voor een energiezuiniger apparaat ter waarde van €500,- is in de zomer van 2025 afgerond, waarbij uiteindelijk in totaal 3.454 inwoners van de gemeente een witgoedkaart hebben verzilverd voor een totaalwaarde van €1.658.613,-;
• De FixBrigade heeft in 2025 een nieuwe subsidie ontvangen vanuit de aanpak energiearmoede en de gebiedsteams om de werkzaamheden voort te zetten en in totaal nog 500 woningen te fixen in 2026. In totaal hebben afgelopen jaar 470 woningen een bezoek gehad met de FiXbrigade. Hierbij maakt de FixBrigade een combinatie tussen zowel het verlagen van de energierekening als het opleiden van jongeren met een entree-opleiding in de techniek in een werk-leer traject. Ook zijn afgelopen jaar de fundamenten gelegd voor de nieuwe stichting Energiebank als penvoerder. Op deze manier professionaliseert deze organisatie en wordt er ook ingezet op nog meer sociale energiecoaching;
• Voor het project ‘Specifieke Adressen’ is gestart met het verduurzamen van 25 oude en slecht onderhouden woningen van mensen met een laag inkomen. Inmiddels zijn er 10 woningen opgeleverd en 5 woningen uitgevallen. Deze woningen zijn veelal uitgevallen omdat bewoners het verduurzamen te ingewikkeld of belastend vonden;
• De verwachting is dat de overige woningen dit kalenderjaar kunnen worden opgeleverd;
• Het project voor waterzijdig inregelen is afgelopen jaar gestart. Via de cv ‑ dokters van Duurzaam Groningen kunnen woningeigenaren met een WOZ ‑ waarde tot 470 duizend euro (NHG 2026) dit gratis laten uitvoeren. Waterzijdig inregelen levert 5–15% energiebesparing op. Er werken nu drie cv ‑ dokters; sinds februari 2025 zijn 457 aanvragen gedaan en de dienst wordt beoordeeld met een 8,7. De planning zit vol tot maart en het team wordt uitgebreid met twee extra cv ‑ dokters. De dienst blijft gratis tijdens de resterende looptijd van de SPUK ‑ energiearmoede.
  

Ook zijn in 2025 de voorbereidingen getroffen voor twee nieuwe projecten die uitvoering vinden in 2026.

• Het eerste project betreft een subsidieregeling van in totaal 750 duizend euro voor alle woningcorporaties in Groningen om huurwoningen waterzijdig in te regelen. Het totaalbedrag is naar rato verdeeld over de vijf corporaties en gezamenlijk is een projectplan met kaders opgesteld. De aanvragen van deze subsidie worden in het eerste kwartaal van 2026 verwacht, waarna de corporaties over kunnen gaan tot uitvoering;
• Het tweede project is een VNG ‑ pilot waarbij we gegevens mogen gebruiken van mensen die bij hun aanvraag voor het Tijdelijk Noodfonds Energie hiervoor toestemming hebben gegeven. Deze ongeveer 2.000 adressen ontvangen in het eerste kwartaal van 2026 een brief met de uitnodiging om een afspraak te maken met een adviseur. Tijdens het bezoek bekijkt de adviseur samen met de bewoner welke inkomensondersteunende of energiebesparende regelingen nog mogelijk zijn.

 
Vereniging van Eigenaren (VvE) desk
In het kader van de in 2022 gestarte proeftuin Aardgasvrije Wijken is voor De Wijert een VvE ‑ desk ingericht. Dit was nodig omdat in deze wijk veel VvE’s wilden deelnemen aan de pilot en voor de ondersteuning van VvE’s specifieke deskundigheid vereist is. De VvE ‑ desk is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een gemeentebrede voorziening die alle VvE’s ondersteunt.

In 2025 is een succesvolle aanpak ontwikkeld voor het activeren van kleine VvE’s, onder andere in de Korrewegbuurt. Deze aanpak heeft geleid tot een blauwdruk waarmee de doorlooptijd én kosten voor kleine VvE’s om te voldoen aan wettelijke vereisten aanzienlijk kunnen worden verkort.

De gemeente telt bijna 6.000 VvE’s, waarvan circa 75% kleiner is dan acht wooneenheden. Op dit moment zijn 554 VvE’s in traject bij de VvE ‑ desk: variërend van de adviesfase tot daadwerkelijke uitvoering van isolatiemaatregelen. De VvE ‑ desk werkt daarbij volgens een vijfstappenaanpak (advies, verdieping, selectie, structurering en uitvoering). In 2025 zijn meer dan 200 huisbezoeken afgelegd. Vooral in De Wijert – vanwege de proeftuinstatus – zijn nu 46 VvE’s concreet op weg richting isolatie. Ook in Kostverloren, Noordwest, Corpus den Hoorn en Lewenborg worden meerdere VvE’s actief begeleid.

Woningcorporaties
We hebben samen met de woningcorporaties gewerkt aan de uitvoering van prestatie-afspraken 2025 voor het thema Duurzaamheid. Hiervoor is een werkgroep Duurzaamheid waarin de gemeente en alle woningcorporaties vertegenwoordigd zijn. In deze werkgroep wordt kennis en ervaringen met elkaar gedeeld. De corporaties volgen onze ‘Aanpak naar CO2-neutraal' waarbij we afspraken hebben gemaakt over het uit faseren van de EFG labels, het isoleren van de woningen naar een basiskwaliteit en het toewerken naar aardgasvrije woningen. Deze aanpak staat centraal in de prestatieafspraken en wordt in 2026 herijkt waarbij we de Nationale Prestatieafspraken zoveel mogelijk volgen.

Individuele benadering (Duurzaam Groningen)
Met Duurzaam Groningen inspireren we inwoners op een positieve manier om stappen te zetten richting een duurzamer leven. Dat doen we via de website, praktische tips en verschillende campagnes op social media en in de nieuwsbrief. Daarnaast ondersteunen we bewoners van onze gemeente via het Regionaal Energieloket. Zij krijgen via het digitaal loket Duurzaam Groningen advies voor het isoleren van hun woning en hoe zij energie kunnen besparen. Tegelijkertijd begeleiden we hen in de transitie naar een hybride (groen gas en elektrisch) of volledig elektrische (all-electric) warmteoplossing.

Transitie bedrijfs- en maatschappelijk vastgoed

Gebiedsaanpak bedrijventerreinen
Met de Strategie werklocaties (2021) zetten we in op het verbeteren, vergroenen en verduurzamen van de bedrijventerreinen. Dit vraagt een gebiedsgerichte integrale aanpak vanuit de verschillende programma's en meerdere directies, in nauwe samenwerking met ondernemers en bedrijvenverenigingen. In deze aanpak gebruiken we het Ambitieweb voor duurzame bedrijventerreinen. Daarbij komen thema's als energie besparen, duurzame energie opwekken, energie en warmte uitwisselen, het voorkomen van wateroverlast en droogte en het toevoegen van m ² groen.

Voor het behalen van klimaatdoelen wordt zoveel mogelijk ingezet op maatregelen die haalbaar en realistisch zijn. Voorbeelden hiervan zijn de klimaatadaptieve maatregelen die een aantal individuele ondernemers op Euvelgunne op de eigen bedrijfskavel hebben uitgevoerd. In het verlengde daarvan kijken we samen met de ondernemers hoe we een deel van de Rigaweg als geheel klimaatadaptief kunnen maken. Dit pilotproject kan dienen als basis om de aanpak en maatregelen verder uit te rollen naar andere bedrijventerreinen.

Individuele benadering (Groningen Werkt Slim)
Groningen Werkt Slim (GWS) ondersteunt zelfstandige mkb ‑ ondernemers in de gemeente Groningen bij het verduurzamen van hun bedrijf, met bijzondere aandacht voor het microbedrijf (minder dan 10 fte) en het kleinbedrijf (minder dan 50 fte). In 2025 lag de nadruk op het helpen van ondernemers bij het realiseren van energiereductie in hun bedrijfsvoering.

Dankzij een gerichte communicatiestrategie en het versterken van de samenwerking met diverse partners wist GWS in 2025 een brede groep ondernemers te bereiken. Hierdoor konden in totaal 185 ondernemers worden voorzien van onafhankelijk, praktisch en kosteloos advies. Deze benadering heeft bijgedragen aan een groter bereik en een versterkte positie van GWS als het energieloket voor bedrijven in Groningen.

Toezicht en handhaving (VTH)
De toezichthouders gebruiken hun wettelijke bevoegdheid om het gesprek met bedrijven aan te gaan. Bedrijven worden effectief gestimuleerd om energiebesparende maatregelen te nemen. Daarbij beperken we ons niet alleen tot de verplichte maatregelen, maar richten we ons ook op het adviseren en enthousiasmeren van een toekomstbestendige bedrijfsvoering. In 2025 zijn 300 toezichtbezoeken uitgevoerd. Gemiddeld besparen bedrijven 11% energie naar aanleiding van de energiebesparende maatregelen.

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed
Routekaart verduurzaming maatschappelijk vastgoed
In december 2025 heeft het College de ‘Routekaart verduurzaming maatschappelijk vastgoed’ vastgesteld. Hierin is een aanpak voorgesteld voor de verduurzaming van het gemeentelijke vastgoed richting 2050, ter uitvoering van de Klimaatwet. Daarbij is ingegaan op het uitvoeringsritme voor de aanpak van de gebouwvoorraad en wordt gestuurd op aardgasloos en CO₂ reductie. Net als in de routekaart van 2022 zet de gemeente in op een integrale gebouwbenadering. Dit betekent dat verduurzaming van gebouwen en de modernisering en renovatie van de gemeentelijke panden hand in hand gaat.

De specifieke regelgeving rondom verduurzaming en het aardgasloos maken van maatschappelijk vastgoed is nog in ontwikkeling. Om hierop te kunnen anticiperen hanteren we in de routekaart de door het Rijk geadviseerde Renovatiestandaard als uitgangspunt. De routekaart voor de verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed wordt, in lijn met landelijke afspraken, vierjaarlijks geactualiseerd.

Subsidie verduurzaming maatschappelijk vastgoed (DUMAVA)
Bij de integrale verduurzamingsprojecten van het maatschappelijk vastgoed wordt in de ontwerpfase van het project beoordeeld of het project in aanmerking komt voor de Dumava subsidieregeling. In 2025 is voor 5 projecten (Simplon, Museum aan de A, OPDC, Martinikerkhof 11 en Vensterschool Vinkhuizen) een subsidie aangevraagd en toegekend.   

Onderhanden projecten

De duurzaamheidsambitie van de lopende projecten sluit aan bij uitgangspunten uit de ‘Routekaart verduurzaming maatschappelijk vastgoed’. Bij renovaties betekent dit dat ieder gebouw moet voldoen aan de renovatiestandaard en er geen aardgas meer wordt gebruikt. Een gebouw dat aan de renovatiestandaard voldoet is dan energiezuinig en heeft een energielabel van minimaal A++ of A+++. Voor de nieuwbouw projecten is energieneutraal (ENG) en aardgasloos het uitgangspunt.   

De doorlooptijd van de projecten varieert van 2 tot 7 jaar; in 2025 zijn ongeveer 25 projecten onder handen binnen het vastgoedbedrijf.