Paragraaf 3: Weerstandsvermogen en risicobeheersing

De werkzaamheden aan de Zuidelijke ringweg zijn uitgevoerd conform een moderne overeenkomst. Er stonden flinke boetes op het te laat opleveren van het project. Dit maakte dat de aannemer vooral aan het bouwen was en met een zo groot mogelijke snelheid. We constateren daardoor risico 's voor hogere kosten voor het onderhoud en beheer nu het beheer en onderhoud van ARZ aan de gemeente is overgedragen.

Door hogere verkeersbelasting door meer en zwaardere voertuigen zoals elektrische bussen zijn de komende jaren meer en ingrijpender (vervanging)maatregelen nodig dan waar in het huidige meerjarenplan onderhoud en investeringen beheer openbare ruimte rekening mee is gehouden. Het geldt voor onze kunstwerken, onze wegen, kademuren en enigszins voor riolering.

In 2011 heeft de gemeente Groningen het besluit genomen om in 2035 CO2-neutraal te zijn. Alle energie die wordt gebruikt moet per 2035 afkomstig zijn van duurzame bronnen en wordt zoveel mogelijk opgewekt binnen onze gemeentegrenzen. Een belangrijk onderdeel is het verduurzamen van het gemeentelijk wagenpark voor 1 januari 2035. Een emissieloos wagenpark betekent elektrisch, waterstof-elektrisch of met waterstofverbrandingsmotoren aangedreven voertuigen én machines. Het overgaan naar een volledig emissieloos wagenpark in 2035 wordt bemoeilijkt door een aantal ontwikkelingen, zoals de netcongestie en de beschikbaarheid van bepaalde (zwaardere) emissievrije voertuigen door tragere technologische ontwikkelingen dan verwacht. Het is een complex vraagstuk met meerdere variabelen. Jaarlijks worden de variabelen beoordeeld en dat kan leiden tot meerkosten voor de gemeente. 

De beschikbare middelen ter dekking van de uitvoeringskosten inburgering en financiële ontzorging zijn niet gekoppeld aan de taakstelling en worden dus niet verhoogd bij verhoging van de taakstelling. Voor 2024, 2025 en 2026 is er sprake van een verhoogde taakstelling wat, samen met de grote groep 'oude wetters' die ook nog begeleid worden, leidt tot een tekort op het uitvoeringsbudget. Hiervoor worden knelpunten ingediend. Er is nog geen zicht op taakstelling tweede helft voor 2026 en de periode daarna en wat de bijbehorende uitvoeringskosten zullen zijn. Voor 2026, 2027, 2028 en 2029 zijn daarom knelpunten ingediend, waarbij we ervan uitgaan dat de taakstelling voor de tweede helft van 2026 gelijk is aan die van de eerste helft van 2026. De daadwerkelijke uitvoeringskosten kunnen pas berekend worden op het moment dat de taakstelling bekend is. Actie: Volgen en rapporteren. Zodra de financiële consequenties bekend zijn, bezien hoeveel aanvullende middelen nodig zijn (knelpunt).

Omschrijving & actie Qua vergunning mag de biomassa installatie gebruikt worden. Echter is de installatie op dit moment volledig uit bedrijf. In het kader van duurzaamheid is er onderzocht of er een alternatief is middels heath pipes en pv panelen. Deze alternatieven blijken op dit moment financieel niet haalbaar ook in relatie tot het nieuwbouwproject. De biomassa blijft uit en gaat gesloopt worden als er nieuwbouw komt. De afschrijving van de biomassa installatie zit in de reguliere begroting van Sport050 en is daarmee gedekt. Hierdoor komt deze ontwikkeling bij de volgende actualisatie te vervallen.

De verduurzamingsopgave van het maatschappelijk vastgoed is een forse gemeentelijke (en landelijke opgave). De doelstellingen zijn vastgelegd in de Klimaatwet, waarbij we in 2030 49% minder broeikasgassen moeten uitstoten en in 2050 95% minder ten opzichte van 1990. De tendens is dat deze doelstellingen steeds verder aangescherpt worden om de opgave te versnellen. Europees is de ambitie inmiddels verhoogd naar 55% reductie in 2030 en landelijk is de intentie dit verder te verhogen naar 60%. Om deze versnelling van de ambities mogelijk te maken is diverse wet- en regeling in ontwikkeling. Een potentieel belangrijke ontwikkeling is daarbij dat de Europese Commissie voor eigenaren van maatschappelijk vastgoed een concrete renovatieverplichting instelt. Het betreft een verplichting om per jaar minimaal 3% van het vloeroppervlak van al het (maatschappelijk) vastgoed te renoveren naar de zogenaamde renovatiestandaard, waarbij dan afhankelijk van het type gebouw energielabel A++ of A+++ gaat gelden. Het invoeren van een dergelijke verplichting betekent voor onze gemeente een forse opgave en wordt betrokken bij de te actualiseren gemeentelijke Routekaart verduurzaming maatschappelijk vastgoed.

De afdeling Stadsingenieurs zijn bezig met onderzoek naar de mogelijke vervuiling van slib in sloten. De onderzoeken lopen nog. Ook sloten rondom sportparken. Er bestaat een kans dat bij geconstateerde vervuiling de sloten uitgebaggerd dienen te worden rondom de sportparken. Er zijn op dit moment (nog) geen concrete baggerwerkzaamheden noodzakelijk. Zoals het nu lijkt zal dat op z'n vroegst in 2026 aan de orde kunnen zijn. Indien er gebaggerd dient te worden gaat dit gepaard met substantiële kosten welke voor Sport050 zullen zijn. De hoogte van de kosten kunnen pas worden bepaald als het onderzoek per sportpark is afgerond. Gezien de hoeveelheid sportparken en sloten zal een gefaseerde aanpak noodzakelijk zijn.
Acties: Volgen en rapporteren. Zodra de financiële consequenties bekend zijn, bezien hoeveel aanvullende middelen nodig zijn (knelpunt).

Voldoende en schoon drinkwater is een eerste levensbehoefte en is van wezenlijk belang voor de volksgezondheid. Mogelijke tekorten en kwaliteitsbedreigingen bestaan ook voor de gemeente Groningen, voor zowel de lange als de korte termijn. Dit door klimaatverandering en de kwaliteit van het oppervlaktewater (circa 50% van het drinkwater wordt gewonnen uit oppervlaktewater). In combinatie met onze voorgenomen stedelijke uitbreiding kunnen hierbij knelpunten ontstaan. We onderzochten onze handelingsperspectieven. Onze samenwerking met waterketenpartners (waterbedrijf, provincie en waterschappen) en andere relevante netwerkpartners is van groot belang. We zijn gestart deze samenwerking te versterken en gericht samen te werken aan maatregelen.

Door nieuwe wetgeving zijn de vergoedingen voor no cure no paybureaus verlaagd. Dat merken we direct terug in een sterke daling van de proceskostenvergoedingen in WOZ bezwaarprocedures. Landelijk zien we ondertussen een nieuwe trend ontstaan: steeds meer bezwaren tegen naheffingsaanslagen parkeren, opnieuw vaak ingediend door no cure no paypartijen. In de gemeente Groningen hebben we daar vooralsnog maar beperkt mee te maken.

De zwembaden binnen de gemeente die subsidie ontvangen (Scharlakenhof, Hoogkerk en Ten Boer), kunnen een extra uitdaging gaan vormen. De huidige stichtingsbesturen hebben het zwaar met de taken en krijgen de exploitatie niet meer rond (toenemende regeldruk, personeelstekort en de vrijwilligersproblematiek). Dit kan leiden tot extra kosten voor de gemeente als ze worden overgenomen. De consequentie is dat Sport050 een grotere rol gaat krijgen bij deze exploitatie. In technische ondersteuning, bouwkundige zaken en sturen op de kwaliteit en exploitatie. Intussen hebben twee van deze baden een extra beroep gedaan op Sport050. Waarvan één vraagt om het bad in 2026 terug te nemen. Of kijken naar andere mogelijkheden.

Jaarlijks wordt in de meicirculaire de Wet sociale werkvoorziening (WSW) subsidie per gemeente bepaald, gebaseerd op de aantallen standaard eenheid (se) medewerkers van t-1 in combinatie met het landelijk macro budget. Het subsidiebedrag per gemeente is daarmee afhankelijk van de landelijke ontwikkeling van de se aantallen en het macro budget. De afgelopen jaren is hierdoor, los van de indexatie, het subsidiebedrag per se voor de gemeente Groningen steeds gestegen, doordat de uitstroom binnen onze gemeente lager is geweest dan landelijk. Dit levert tot nu toe steeds een financieel voordeel op voor de gemeente Groningen.
Als we nu kijken naar de verwachte prognose voor de uitstroom van WSW medewerkers bij de gemeente Groningen zien we dat deze de komende jaren sterk gaat toenemen. Hierdoor bestaat de kans dat de uitstroom van de gemeente Groningen op enig moment groter is dan de landelijke uitstroom.
Hierdoor bestaat de kans dat de gemeente Groningen op enig moment gekort gaat worden op de WSW subsidie. We kunnen niet aangeven wanneer en met welke financiële omvang, maar is wel een ontwikkeling waar we rekening mee moeten houden.
Daarnaast is het macro budget gebaseerd op de sterfhuisconstructie van de WSW populatie en gaat uit van een evenredige uitstroom over de jaren. We zien dat de landelijke uitstroom in de afgelopen jaren harder gaat dan verwacht. Hiermee bestaat de kans dat het Rijk het macro budget naar beneden gaat bijstellen, waardoor het subsidiebedrag per se lager kan worden.

De Veiligheidsregio ontvangt van het Rijk structureel een brede doeluitkering rampenbestrijding (BDUR). Met ingang van 2026 geldt een budgetkorting van 10% op de Brede Doeluitkering Rampenbestrijding BDuR. Op grond van het Hoofdlijnenakkoord en de uitwerking in het regeerprogramma zal de totale BDUR met 10% worden gekort. De VRG is voornemens de korting in 2026 eenmalig op te vangen vanuit het positieve resultaat over 2025 en dit vanaf 2027 structureel te dekken vanuit de extra toegekende weerbaarheidsgelden. Momenteel is echter nog niet geheel duidelijk welke extra taken aan de VRG worden opgedragen in het kader van weerbaarheid. De vraag is of de extra toegekende middelen überhaupt toereikend zijn voor de weerbaarheidsopgave.

Per 1 januari 2025 is het handhavingsmoratorium met betrekking tot schijnzelfstandigheid vervallen en mag de Belastingdienst hierop handhaven. De Gemeente Groningen heeft hiervoor beheersmaatregelen ontwikkeld.